https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/issue/feed Konteksty Pedagogiczne 2021-04-24T20:38:01+02:00 Joanna Skibska redakcja@kontekstypedagogiczne.pl Open Journal Systems <p>Konteksty Pedagogiczne to półrocznik, którego wersją pierwotną jest wersja drukowana. Czasopismo w całości jest poświęcone problemom współczesnej edukacji. Tytuł czasopisma wyznacza płaszczyznę konfrontacji różnorodnych sposobów postrzegania, rozumienia i badania złożonej rzeczywistości edukacyjnej; płaszczyznę interparadygmatycznego i interdyskursywnego dialogu reprezentantów odmiennych opcji teoretycznych i metodologicznych. Konteksty stanowią w założeniu interdyscyplinarne forum wymiany myśli oraz prezentacji wyników i wniosków z badań naukowych w zakresie wieloaspektowego aktualizowania procesów edukacji, wychowania i innych rodzajów uczestnictwa społecznego w zmieniających się warunkach społeczno-kulturowych i cywilizacyjnych. Tytuł czasopisma podkreśla złożoność i wieloaspektowość poruszanej w czasopiśmie problematyki pedagogicznej i jej kontekstów. W założeniu umożliwia i pobudza do dyskusji wszystkie podmioty edukacji wokół najważniejszych dla współczesności problemów edukacyjnych, podejmuje problematykę bliską nie tylko naukowcom i badaczom, lecz także praktykom – zarówno nauczycielom różnych szczebli kształcenia, jak i specjalistom oraz terapeutom pracującym w różnych ośrodkach.</p> <p>Zależy nam, by czasopismo stało się przestrzenią, która umożliwi przegląd literatury z kręgu zagadnień wyłonionych przez redaktorów oraz będzie przedstawiać doniesienia z najnowszych badań, a także sprzyjać wymianie doświadczeń i poglądów, co z kolei pozwoli na podejmowanie dialogu i wypracowywanie wspólnych rozwiązań.</p> <p>Możliwość publikowania tekstów autorów reprezentujących różne dziedziny i&nbsp;subdyscypliny pedagogiczne zapewnia przedsięwzięciu transdyscyplinarny, wielowymiarowy charakter, co z&nbsp;kolei bezpośrednio przekłada się na&nbsp;prezentację szerokiego spektrum podejmowanych rozważań, mających na&nbsp;uwadze potrzeby współczesnego społeczeństwa, zarówno z&nbsp;punktu widzenia dziecka, jak i&nbsp;osoby dorosłej.</p> https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/266 Badania nad małym dzieckiem i dzieciństwem 2021-04-24T20:38:01+02:00 Bogusław Śliwerski bsliwerski@aps.edu.pl <p>Przedmiotem artykułu jest analiza stanu współczesnych badań nad małym dzieckiem, dzieckiem w wieku przedszkolnym, które prowadzone są w naukach społecznych. Wskazuję na kluczowe w pedagogice przedszkolnej przedmioty i problemy badawcze oraz źródła i najnowsze wyniki badań w paradygmacie ilościowym i jakościowym. Zachęcam do prowadzenia interdyscyplinarnych badań nad małym dzieckiem, by aktualizować stan wiedzy o akceleracji jego rozwoju.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/267 Korzystne skutki nastawienia na rozwój inteligencji i nastawienia na rozwój osobowości na osiągnięcia w nauce u dzieci w wieku szkolnym 2021-04-24T20:38:01+02:00 Cosette Fox cfox@hcc-nd.edu Maria Barrera mbarrera@hcc-nd.edu <p>Liczne badania naukowe ujawniły korzyści płynące z przyjęcia nastawienia na rozwój inteligencji dla uczniów w każdym wieku. Jednak niewiele badań przeprowadzonych do tej pory dotyczyło korzyści wynikających z nastawienia na rozwój osobowości lub wytrwałości w nauce. Dlatego też niniejsze studium koncentruje się na zbadaniu związku między wytrwałością, teoriami pośrednimi i osobowością, w kontekście ich wpływu na wyniki w nauce uczniów klas od piątej do ósmej. Badanie zakładało, że relatywnie większa wytrwałość i nastawienie na rozwój przełoży się na sukces naukowy. Uczniowie badani byli za pomocą kwestionariuszy dotyczących wytrwałości, nastawienia na rozwój inteligencji i nastawienia na rozwój osobowości; następnie poddano analizie ich oceny kwartalne i ustandaryzowane wyniki w nauce z takich przedmiotów jak angielski, czytanie, język, matematyka i przedmioty ścisłe. Badanie wskazuje na korzystny wpływ, jaki nastawienie na rozwój inteligencji i nastawienie na rozwój osobowości miało na wyniki z języka angielskiego i czytania. Co więcej, nastawienie na rozwój inteligencji przełożyło się na znacznie wyższe wyniki z matematyki. Wytrwałość nie miała wpływu na wyniki w nauce. Poniższe badanie wskazuje na to, że instytucje edukacyjne skorzystałyby z promowania nastawienia na rozwój inteligencji i osobowości u swoich uczniów.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/268 Uczniowskie konsekwencje ulegania przez nauczycieli przemocy symbolicznej 2021-04-24T20:38:00+02:00 Małgorzata Zalewska-Bujak malgorzata.zalewska-bujak@us.edu.pl <p>Zasadniczym celem niniejszego opracowania jest pokazanie zrekonstruowanych (na podstawie nauczycielskich narracji) uczniowskich konsekwencji ulegania przez nauczycieli przemocy symbolicznej w edukacyjnym polu. Dążności tej towarzyszy konieczność naświetlenia, jak badane nauczycielki opisują logikę działania tego pola, jak odczytują własne w nim położenie oraz co postrzegają jako swoje powinności z nim związane, które nie pozostają bez konsekwencji dla funkcjonowania w nim uczniów.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/269 Dyrektor szkoły jako przywódca edukacyjny 2021-04-24T20:38:00+02:00 Jolanta Szempruch jolszemp@wp.pl Joanna Smyła joanna.smyla@ujk.edu.pl <p>Podjęte w artykule rozważania koncentrują się na przywództwie edukacyjnym dyrektora szkoły. Jest to problematyka szczególnie istotna w dobie intensywnych przemian świata stwarzających coraz to nowe wyzwania, z którymi musi się mierzyć współczesna szkoła. Obserwowane obecnie zjawiska i procesy społeczne, gospodarcze oraz kulturowe rzutują na nowe oczekiwania kierowane wobec nauczyciela, związane z otwartością na te zmiany oraz gotowością do ich kreowania. Będzie to możliwe jedynie w odpowiednich warunkach stwarzanych przez dyrektora szkoły, którego role i zadania również uległy ewolucji. Głównym kierunkiem tych zmian jest przejście od administracyjnego kierowania szkołą-instytucją do modelu dyrektora jako przywódcy edukacyjnego – lidera. Proces przywództwa edukacyjnego jest szczególnie ważny w praktyce szkolnej, gdzie podstawowym zadaniem staje się stwarzanie warunków do rozwoju i działania nauczycieli oraz budowanie kultury organizacji uczącej się.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/270 Od kompetencji osobowych do „kompetentnego systemu”. Kompetencje nauczyciela edukacji przedszkolnej w świetle raportu Competence Requirements in Early Childhood Education and Care (2011) 2021-04-24T20:38:00+02:00 Urszula Ordon u.ordon@ajd.czest.pl <p>Artykuł przybliża nowe ujęcie kompetencji nauczycieli edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, przedstawione w raporcie Competence Requirements in Early Childhood Education and Care. Dokument ten powstał w wyniku badań nad organizacją i jakością opieki, wychowania i edukacji dzieci najmłodszych w wybranych krajach europejskich, zrealizowanych w latach 2010–2011 przez międzynarodowy zespół badawczy. Jego autorzy rekomendują holistyczne ujęcie osób i placówek zajmujących się dziećmi, sytuując je w tzw. kompetentnym systemie. Ma on obejmować tradycyjne żłobki i przedszkola, a także instytucje opieki zdrowotnej, pomocy społecznej oraz administracji państwowej wyposażone w wiedzę, umiejętności praktyczne oraz wspólny system wartości gwarantujący najwyższą jakość usług świadczonych na rzecz najmłodszych i ich rodzin. Koncepcja ta bazuje na przekonaniu o potrzebie całościowego ujęcia potrzeb dziecka i systemowej organizacji służb zaangażowanych w ich zaspokajanie. Autorzy kompetentnego systemu edukacji przedszkolnej podkreślają też znaczenie refleksyjności wszystkich uczestników systemu, mając na uwadze stałe podnoszenie kwalifikacji i kompetencji zawodowych oraz ciągłą aktualizację zadań zgodnie z dynamiką zmian społecznych.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/272 Nauczyciel – kreator uczniowskiej aktywności podczas zabaw i realizacji zadań rozwojowych 2021-04-24T20:38:00+02:00 Jolanta Andrzejewska jolanta.andrzejewska@poczta.umcs.lublin.pl Sabina Guz sabina.guz@poczta.umcs.lublin.pl <ul> <li>W prezentowanym artykule autorki skupiły się na zadaniach nauczyciela jako organizatora aktywności zabawowej i zadaniowej uczniów klas I–III. Przyjęły założenie, że zabawa jest bardzo istotnym, naturalnym elementem życia dziecka wynikającym z jego wewnętrznych potrzeb, ma ogromie znaczenie dla rozwoju wszystkich sfer osobowości dziecka. Zabawa skupia w sobie wszystkie tendencje rozwojowe dziecka. Jest ona dla dziecka źródłem rozwoju i stanowi najbliższą mu sferę rozwoju. W pracy szkoły ważne są zadania rozwojowo-dydaktyczne projektowane przez nauczyciela. W edukacji elementarnej rolą nauczyciela jest dobór odpowiednich zadań do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów. Zadania stawiane wychowankom powinny być na tyle trudne, aby uaktywniły cały ich potencjał rozwojowy i zmotywowały do aktywności. <br>Tematyka badań zaprezentowana w artykule wymagała uczestniczenia w sytuacjach edukacyjnych zorganizowanych w projekcie edukacyjnym realizowanym w Instytucie Pedago-giki UMCS: „ZA PROGIEM” – wyprawy odkrywców. <br>Metodę stanowił eksperyment nauczający, czyli autorski projekt edukacyjny badający możliwości uczniów klas I–III w wybranych obszarach. <br>Projekt był realizowany od listopada 2018 do czerwca 2019 roku. Organizacja eksperymentu wymagała stworzenia przestrzeni edukacyjnej, w której uczniowie podejmowali aktywność zabawową i realizowali zadania rozwojowe. Sytuacje edukacyjne były obserwowane i analizowane. Obserwacja pozwoliła określić rolę nauczyciela w tworzeniu warunków rozwojowych, zaobserwować formy aktywności uczniów oraz relacje między nimi. W badaniach wykorzystano obserwację uczestniczącą. Badaniom poddano aktywność uczniów, którzy podczas wykonywania zadań pracowali indywidualnie i zespołowo. Dodatkowo w badaniach wykorzystano analizę wytworów uczniowskich w zadaniu „Projektant” i zadaniu o charakterze konstrukcyjnym. <br>Z perspektywy badacza szukano odpowiedzi na cztery pytania:</li> <li>Jakie zadania stoją przed nauczycielem kreującym dziecięcą aktywność podczas zabawy i zadań rozwojowych?</li> <li class="show">Jakie relacje rówieśnicze zachodzą podczas zaaranżowanych zabaw i zadań?</li> <li class="show">W jaki sposób dzieci radzą sobie z zadaniem, które polega na projektowaniu?</li> <li class="show">Jaka jest różnica w konstrukcjach stworzonych przez uczniów indywidualnie i podczas działań zespołowych?</li> </ul> <p>Wyniki badań pozwoliły na określenie zadań nauczyciela projektującego aktywność zabawową i zadaniową uczniów i sformułowanie wniosków metodycznych przydatnych w pracy nauczycieli edukacji elementarnej.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/273 Zabawy cyfrowe w procesie uczenia się dzieci w wieku przedszkolnym – szanse i wyzwania w kontekście edukacji 4.0 2021-04-24T20:37:59+02:00 Hanna Krauze-Sikorska hanna.krauze-sikorska@amu.edu.pl Joanna Sikorska joannas07@amu.edu.pl <p>Małe dzieci dorastają dziś w nowym kontekście kulturowym, w którym ewolucja technologii stworzyła nowe możliwości zabawy. Jako dorośli stajemy jednak przed swoistym wyzwaniem, aby wprowadzając dziecko w świat narzędzi TIK, stworzyć mu możliwość tego, by mogło, wykorzystując nowe narzędzia technologiczne, uczyć się – bawiąc i bawić – ucząc się, a równocześnie zdobywać umiejętności niezbędne współczesnemu człowiekowi, takie jak kreatywność, mobilność czy analityczno-syntetyczne spojrzenie na otaczające zjawiska. Celem artykułu jest, na podstawie literatury przedmiotu i prowadzonych badań, próba odpowiedzi na pytania dotyczące istoty zabawy cyfrowej, jej znaczenia w procesie uczenia się dziecka w wieku przedszkolnym, ale też wymagań, które musi spełnić dorosły (rodzic, nauczyciel), by zabawa cyfrowa znalazła miejsce w przestrzeni edukacyjnej i stała się znaczącym elementem przy-gotowania dziecka do życia w realiach, w których rzeczywistość wchodzi w synergię ze światem wirtualnym.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 Konteksty Pedagogiczne https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/274 Współpraca z rodzicami jako element warsztatu pracy nauczyciela 2021-04-24T20:37:59+02:00 Bożena Marzec bozena.marzec@humanitas.edu.pl <p>Celem niniejszego artykułu jest spojrzenie na współpracę nauczyciela z rodzicami jako składową warsztatu pracy z perspektywy podejmowanych działań praktycznych. Podstawę rozważań stanowią wyniki przeprowadzonych badań, w tym analiza danych zastanych wynikających z przeprowadzonej w ciągu dwóch lat szkolnych – 2017/2018 i 2018/2019 – ewaluacji zewnętrznej w zakresie wymagania „Rodzice są partnerami przedszkola”. Ponadto analizie poddano plany współpracy z rodzicami na rok szkolny 2019/2020 oraz wyniki kontroli NIK w zakresie współpracy szkół z rodzicami w realizacji zadań wychowawczych. Istotne są wskazania praktyczne, które pomogą nauczycielom zbudować prawidłowe relacje, a tym samym dadzą podstawy dobrej współpracy z rodzicami.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/275 Edukacja żywieniowa dziecka sześcioletniego – potrzeby i wyzwania 2021-04-24T20:37:59+02:00 Iwona Samborska iwona.samborska@us.edu.pl <p>W artykule podjęto problem edukacji żywieniowej najmłodszych. Zwrócono uwagę na konieczność prowadzenia konkretnych działań w sferze edukacji zmierzających do podnoszenia stanu świadomości, kształtowania umiejętności oraz postaw zapewniających dokonywanie prawidłowych wyborów żywieniowych. Wskazano na czynniki indywidualne, społeczne i kulturowe mające wpływ na kwestie związane z wyborem jedzenia. W celu ukazania zróżnicowanego charakteru tych uwarunkowań dokonano analizy doświadczeń dzieci związanych z jedzeniem. W badaniach poszukiwano próby odpowiedzi na pytanie, jakie znaczenie nadają dzieci podstawowym kategoriom związanym z żywnością i żywieniem. Istotne było rozpoznanie, jakiego rodzaju jedzenie pojawia się w wypowiedziach badanych oraz w jakich kontekstach dzieci sytuują te wypowiedzi. Przedmiotem badania były wypowiedzi 20 dzieci sześcioletnich. Kontekst badania uwzględniał perspektywę indywidualną (osobistą) i społeczną doświadczeń dziecka. Metodą badania była analiza treści. Z przeprowadzonych analiz wynika, że sfera żywności i żywienia zajmuje ważne miejsce w życiu dziecka. Zwraca uwagę specyfika postrzegania żywności oraz przestrzeni związanej z żywieniem przez badanych, bogactwo zastosowań produktów żywnościowych oraz różnorodność kontekstów, w jakich się pojawiają. Na tle dokonanych analiz zwrócono uwagę na wskazywane w literaturze zagadnienie alfabetyzmu żywieniowego. Wyróżniono cele oraz zadania edukacji żywieniowej i żywnościowej. Wskazano na potrzeby i wyzwania edukacji żywieniowej oraz konieczność prowadzenia takiej edukacji od najmłodszych lat.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/276 Obawy rodziców dzieci sześcio-i siedmioletnich rozpoczynających edukację szkolną. Komunikat z badań 2021-04-24T20:37:58+02:00 Barbara Kurowska barbara.kurowska@up.krakow.pl <p>Rozpoczynanie nauki w szkole jest ważnym momentem nie tylko dla dziecka, lecz także dla jego rodziców. Muszą mieć oni pewność, że w miejscu, do którego trafi ich dziecko, zostaną zaspokajane jego podstawowe potrzeby, a wszystkie realizowane działania będą na miarę jego możliwości. <br>W artykule zaprezentowano wyniki badań, których celem było poznanie obaw towarzyszących rodzicom dzieci sześcio-i siedmioletnich rozpoczynających edukację szkolną oraz określenie zależności między występowaniem tych obaw a akceptacją bądź odrzuceniem przez rodziców założeń reformy obniżającej wiek realizacji obowiązku szkolnego (wyrażonymi decyzją o posłaniu dziecka do szkoły w wieku sześciu lub siedmiu lat). <br>Doświadczenia rodzimego systemu oświaty i reform wprowadzanych w jego zakresie pokazały, że jeżeli rodzice nie akceptują zmian i nie widzą w nich pozytywnych efektów dla swoich dzieci, są w stanie je skutecznie zablokować.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/277 Uzdolnienia dzieci w wieku przedszkolnym w opinii rodziców 2021-04-24T20:37:58+02:00 Leokadia Szymczyk leokadia.szymczyk@us.edu.pl <p>Artykuł podejmuje problematykę uzdolnień dzieci w wieku przedszkolnych. Na podstawie przeprowadzonych badań i analizy literatury przedmiotu omówiono zagadnienia związane z rozwojem uzdolnień przedszkolaków. Przedstawiono najczęściej obserwowane uzdolnienia, ich diagnozę oraz sposoby wsparcia dziecka uzdolnionego. Podkreślono konieczność współpracy rodziców i placówki przedszkolnej. Zwrócono uwagę na trudności, z jakimi borykają się rodzice dzieci uzdol-nionych. Wnioski oraz praktyczne rady i wskazówki wynikające z badań i analizy literatury przedmiotu mogą być wykorzystane w praktyce pedagogicznej, aby stymulować rozwój dziecięcych uzdolnień.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/278 „Wymuszona, konieczna niedogodność” – zdalne nauczanie w sytuacji pandemii COVID-19 w refleksji rodziców 2021-04-24T20:37:58+02:00 Grzegorz Godawa grzegorz.godawa@upjp2.edu.pl <p>Rodzice zaangażowani w proces zdalnej edukacji dziecka w sytuacji pandemii COVID-19 nabyli doświadczeń, które opisali w formie refleksji. Jakościowa analiza 169 wypowiedzi respondentów pokazała ich krytyczne ustosunkowanie wobec sposobu wdrażania zdalnej formy nauczania. Rodzice zwracają uwagę na niedogodności, z jakimi się zmagają w co-dziennym pomaganiu dziecku w nauce oraz organizacji życia rodzinnego. Dokonują oceny jakości zdalnego nauczania, podkreślają jego walory i mankamenty. Respondenci poddają wnikliwej ocenie pracę nauczycieli, doceniają ich trud, ale także wykazują braki w ich zaangażowaniu oraz umiejętnościach dydaktycznych. Podkreślają walory nauczania prowadzonego w formie online.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/279 Nauczycielskie (pośrednie) poznanie uczniów w młodszym wieku szkolnym. Komunikat z badań 2021-04-24T20:37:57+02:00 Joanna Skibska joanna.skibska@us.edu.pl <p>Artykuł jest poświęcony nauczycielskiemu poznaniu uczniów w młodszym wieku szkolnym. Odnosi się do poznania pośredniego, które można ulokować między poznaniem naukowym a klinicznym. Charakteryzuje stadia nauczycielskiego poznania od poznania wstępnego przez poznanie objawowe i przyczynowe po syntetyczne. Przedstawia czynniki utrudniające nauczycielskie poznanie. <br>Artykuł prezentuje ponadto wyniki badań przeprowadzonych wśród grupy nauczycieli i uczniów edukacji wczesnoszkolnej. Badania odnoszą się do nauczycielskiego poznania w kilku obszarach: stosunku uczniów do nauki, ich udziału w lekcjach, zdolności percepcyjnych indywidualnych i na tle klasy, postawy uczniów wobec zadań oraz zachowań społecznych. Obraz nauczycielskiego poznania wyłaniający się z przeprowadzonych analiz świadczy o dużej zgodności nauczycielskich ocen w sto-sunku do uczniów bardzo dobrych oraz dużej niezgodności ocen w odniesieniu do uczniów z trudnościami w uczeniu się oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Takie zróżnicowanie może świadczyć o braku czasowej i merytorycznej modyfikacji „pierwszych danych” oraz braku stadialności nauczycielskiego poznania – jego zatrzymaniu na etapie poznania objawowego oraz „etykietowaniu” uczniów.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/280 Uczeń w „okularach” Bronfenbrennera – wiedza nauczycieli na temat uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z perspektywy mikro- i mezosystemowej 2021-04-24T20:37:57+02:00 Agnieszka Olechowska aolech@aps.edu.pl <p>Jak pokazują systematycznie publikowane dane statystyczne, 67% uczniów ze specjalnymi potrzebami edu-kacyjnymi uczęszcza w Polsce do szkół ogólnodostępnych i integracyjnych. Oznacza to, że każdy lub prawie każdy nauczyciel spotyka się w swojej karierze zawodowej z uczniami ze zróżnicowanymi możliwościami rozwojowymi i w uczeniu się, które powodują powstanie specjalnych potrzeb edukacyjnych. Dla skutecznej organizacji i przebiegu procesu kształcenia tych uczniów kluczowa jest nie tylko wiedza dotycząca cech samych uczniów, lecz także środowiska ich wychowania, jak również interakcje między podstawowymi mikrosystemami, w których uczeń bezpośrednio uczestniczy. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki przeprowadzonych z dwanaściorgiem nauczycieli indywidualnych pogłębionych wywiadów etnograficznych, których celem było zdobycie orientacji w tym, jaką wiedzę dotyczącą uwarunkowań rozwoju i funkcjonowania konkretnych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi deklarują badani. Jako podstawę konstruowania dyspozycji do wywiadów wykorzystałam teorię bioekologicznego rozwoju człowieka Uriego Bronfenbrennera, która ujmuje rozwój człowieka w koncentrycznie ułożonych systemach: mikro-, mezo-, egzo-, makro- i chronosystemie. W niniejszym artykule zaprezentowałam dane dotyczące deklarowanej wiedzy nauczycieli z perspektywy mikro- i mezosystemowej. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na to, że zdarza się, iż badani nauczyciele posiadają o swoich uczniach ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi wiedzę niepełną, a czasami nawet błędną, stosują podobne sposoby wspierania uczniów mimo ich zróżnicowanych potrzeb, a także, że najchętniej pozostawiają większość działań wspierających w gestii nauczycieli wspomagających, widząc swoją rolę przede wszystkim jako nauczycieli tzw. wiodących.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/281 Kompleksowa diagnoza jąkania u polskojęzycznych dzieci w wieku szkolnym – badania normalizacyjne i psychometryczne Baterii testów do oceny zachowań (BAB) 2021-04-24T20:37:57+02:00 Katarzyna Węsierska katarzyna.wesierska@us.edu.pl Martine Vanryckeghem martinev@ucf.edu Aleksandra Krawczyk aleksandra3k@gmail.com <p>Bateria testów do oceny zachowań dla dzieci w wieku szkolnym, które się jąkają (BAB) to narzędzie diagnostyczne do samooceny afektywnych, behawioralnych i kognitywnych komponentów jąkania. Narzędzie, w skład którego wchodzą cztery podtesty, pozwala na diagnozowanie u jąkających się dzieci w wieku szkolnym różnych aspektów związanych z jąkaniem. Podtesty SSC-ER (Lista kontrolna sytuacji komunikacyjnych – reakcje emocjonalne) i SSC-SD (Lista kontrolna sytuacji komunikacyjnych – zakłócenia w mowie) oceniają, jaki jest poziom lęku – jakie są reakcje emocjonalne i jakich zakłóceń w określonych sytuacjach mownych doświadcza dziecko. BCL (Lista zachowań) – umożliwia identyfikowanie zachowań wykorzystywanych przez dziecko, by radzić sobie z jąkaniem. Z kolei CAT (Test do badania postaw związanych z komunikowa-niem się) pokazuje, jakie są przekonania dziecka, jak myśli ono o swoim sposobie wypowiadania się. Międzykulturowe badania BAB potwierdziły przydatność testu jako narzędzia do diagnozy różnicowej oraz możliwość wykorzystania podtestów do formu-łowania celów terapii. Taki typ wielowymiarowego narzędzia do oceny jąkania u dzieci nie był do tej pory dostępny w Polsce. W artykule zaprezentowano wyniki badań normalizacyjnych i psychometrycznych dokonanych w związku z pracami adapta-cyjnymi nad polską wersją BAB (w przygotowaniu do druku).</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/282 Uczeń słabowidzący w młodszym wieku szkolnym w szkole ogólnodostępnej. Studium przypadku 2021-04-24T20:37:56+02:00 Agnieszka Twaróg-Kanus akanus@ath.bielsko.pl <p>Działania w przypadku dysfunkcji wzroku są skoncentrowane na wczesnej interwencji oraz diagnozie połą-czonej z programem rozwijania umiejętności widzenia, szczególnie w szkole ogólnodostępnej, gdzie przywiązuje się wagę do sukcesów edukacyjnych i rozwoju indywidualnych cech osobowości, dostosowując program wsparcia, rehabilitacji i edukacji do osoby ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wyzwania współpracy z uczniem słabowidzącym wiążą się z wy-równywaniem szans edukacyjnych, łączeniem treści teoretycznych z działaniem praktycznym, poszukiwaniem programów, wykorzystaniem technologii i komunikacji (TiK) oraz pracą z zasobami dziecka. Zaburzenia widzenia wpływają na trudności szkolne w potencjale poznawczym, społecznym, emocjonalnym, wolicjonalnym, fizycznym. Nieskorygowana wada refrakcji (szczególnie nadwzroczność) i osłabione widzenie obuoczne przyczyniają się do stworzenia indywidulanego modelu pracy z dzieckiem z dysfunkcją wzroku. Przedstawione studium przypadku ukazuje działania wspierające, terapeutyczne, z naciskiem na wykorzystanie terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/283 Edukacja integracyjna – przestrzenna organizacja zajęć 2021-04-24T20:37:56+02:00 Anna Wojtas-Rduch anna.wojtas@us.edu.pl <p>Uczniowie często borykają się z różnymi trudnościami szkolnymi. Czy ich powodem może być źle zorganizowana przestrzeń? Poszukiwanie odpowiedzi na to pytanie stanowi jedną z ważniejszych kwestii prezentowanych w tekście. <br>Opisana w artykule przestrzeń na etapie edukacji wczesno-szkolnej pełni funkcję miejsca, które sprzyja procesom takim jak: komunikacja między uczniami, kształcenie i wychowanie, kształtowanie ich wzajemnych relacji, przekazywanie wiadomości, kształtowanie umiejętności, kreowanie postaw i tożsamości. <br>Celem tekstu jest ukazanie układów przestrzennych, na które zdecydowali się nauczyciele klas integracyjnych, oraz wskazanie ich motywacji do dokonania określonego wyboru. <br>Pierwsza część artykułu zawiera wprowadzenie obejmujące przegląd literatury w wybranym temacie. W kolejnej zostały ukazane wyniki badań własnych. Całość zamykają konkluzje.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/284 Znaczenie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka z perspektywy rodziców 2021-04-24T20:37:56+02:00 Beata Ciupińska beata_ciupinska@o2.pl <p>Właściwa realizacja wczesnego wspomagania rozwoju dziecka ma zasadnicze znaczenie dla przyszłej kariery szkolnej dzieci z zaburzeniami rozwoju. Efektywna realizacja zadań przez specjalistów oraz właściwe przygotowanie rodziców do wspierania dziecka w pokonywaniu trudności i barier są nieocenione. <br>W artykule zaprezentowano rezultaty badań, których przedmiotem uczyniono efektywność wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w opinii rodziców dzieci objętych tą formą pomocy. Przedstawiono poglądy i doświadczenia rodziców związane z wczesnym wspomaganiem rozwoju oraz korzyści wynikające z zajęć.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/285 Szkoła wspierająca twórczość jako wyzwanie i zadanie współczesności 2021-04-24T20:37:55+02:00 Agata Cudowska a.cudowska@uwb.edu.pl <p>W artykule zarysowano w sposób syntetyczny ideę szkoły twórczej. Przedstawiono jej rozumienie w koncepcjach pedagogicznych z lat 30. XX wieku, a także współczesne jej ujęcia w pedagogice polskiej i światowej. Wyeksponowano cechy szkoły wspierającej kreatywność uczniów i nauczycieli. Zaprezentowano koncepcję budowania kultury twórczości w szkole, którą wpisano w filozofię zmiany i rozwoju szkoły jako organizacji uczącej się. Zaakcentowano dialogiczny charakter działań podejmowanych w środowisku edukacyjnym przez etycznie zaangażowanych uczestników procesów edukacyjnych. Podkreś-lono rolę nauczyciela jako upełnomocnionego kreatora kultury twórczości, który podejmuje refleksję nad swoją aktywnością zawodową, postrzega szkołę jako miejsce rozwoju uczniów i realizacji własnego potencjału, ceni myślenie i działania twórcze uczniów i współpracowników. Wskazano na specyficzne cechy kultury sprzyjającej twórczości w szkole, umożliwiającej uczenie się twórczości i twórcze uczenie się oraz kształtowanie twórczych orientacji życiowych uczniów i nauczycieli.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/286 Grafika w kształceniu dziecka w pedagogice wczesnoszkolnej 2021-04-24T20:37:55+02:00 Urszula Szuścik urszula.szuscik@us.edu.pl <p>W artykule przedstawiono założenia i wyniki quasi-eksperymentu naturalnego pedagogicznego, który zre-alizowano z dziećmi edukacji wczesnoszkolnej. Celem badań poprzecznych było zaprezentowanie metody, która miała wzbudzić zainteresowanie dzieci klas I, II i III szkoły podstawowej grafiką i jej środkami wyrazu plastycznego (linią, plamą, czernią i bielą). Czynnik eksperymentalny stanowiła metoda zabawy dydaktycznej o charakterze twórczym, która składała się z opracowanej przez autorkę historyjki ilustracyjnej pt. Czerń i biel oraz treści opracowanego do niej wierszyka pt. Czarna kreska. Etapem zamykającym eksperyment było wykonanie przez dzieci pracy w technice graficznej linorytu. Przeprowadzono analizę ilościową wyników badań uzyskanych przez poszczególne grupy dzieci z klas I, II i III (rozkład procentowy uzyskanych wyników badań w grupie eksperymentalnej i kontrolnej). Uzyskane wyniki potwierdziły założenia i hipotezę badań, gdyż wprowadzenie metody zabawy twórczej do zagadnienia grafiki w klasach I i II szkoły podstawowej kształtuje zainteresowania dzieci grafiką. Natomiast w klasie III dzieci z grupy eksperymentalnej uzyskały nieznacznie (o 2%) niższy wynik niż w grupie kontrolnej. Może to wskazywać na konieczność zmiany metody kształcenia plastycznego dzieci w tej grupie wiekowej i początek kryzysu w rozwoju twórczości plastycznej dziecka.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/287 Ruch w twórczości rysunkowej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym 2021-04-24T20:37:55+02:00 Ewa Jędrzejowska ejedrzej@uni.opole.pl <p>W artykule podjęto rozważania teoretyczne, ale także analizy empiryczne – na podstawie badań przeprowadzonych wśród dzieci 5–6-letnich i uczniów edukacji wczesno-szkolnej – nad zagadnieniem trudnej sztuki obrazowania ruchu w rysunku. Analiza 1471 dziecięcych rysunków dowiodła, że badane dzieci na ogół tworzą rysunki, które charakteryzuje brak dynamiki (51,3%), czasem jednak podejmują próby zobrazowania ruchu – mniej lub bardziej udane. Najczęściej dzieci czynią to poprzez zgięcie kończyny, inne ułożenie ciała, czasem stosują zróżnicowanie wielkości sylwetek i sugerują ruch za pomocą strzałek, kresek lub smug podkreślających dynamizm sytuacji, rzadziej zaznaczają ujęcie profilowe i zgięcie korpusu ciała. Ba-dania wykazały również, że płeć jest czynnikiem różnicującym umiejętność obrazowania ruchu w rysunku – dziewczynki na ogół radziły sobie z tym lepiej niż chłopcy. Porównanie umiejętności ujmowania ruchu w rysunku współczesnych dzieci z wynikami badań innych badaczy wskazuje na to, że dzieci badane przez autorkę częściej niż te badane przez Stefana Szumana czy Bolesława Hornowskiego podejmowały w rysunkach próby przedstawiania ruchu. Ogólnie rzecz biorąc, dla dziecka, które pragnie wypowiadać się poprzez rysunek, trudności techniczne nie stanowią poważnego problemu, znajduje ono bowiem sposoby, żeby zobrazować ruch.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/288 Poezja w kontekście wczesnej edukacji. Trzeba „świat przyłapać na inności” – wiersze Wisławy Szymborskiej w odbiorze pięciolatków 2021-04-24T20:37:54+02:00 Urszula Chęcińska urszula.checinska@usz.edu.pl <p>Poezja stymuluje rozwój procesów poznawczych i w znaczący sposób wpływa na rozwój emocjonalny małego dziecka. Analiza i interpretacja utworów poetyckich odgrywa ważną rolę w opanowaniu poprawnego języka, kształtowaniu i rozwijaniu pamięci, rozwijaniu wyobraźni twórczej dziecka. W dzisiejszych czasach wydaje się konieczne sięganie do wysokoartystycznej poezji o głębokim poetyckim przesłaniu. Takie są wiersze Wisławy Szymborskiej, która uprawia swoistą pedagogię poetycką i zabawę w słowa. Odbiorcami poezji Szymborskiej były pięcioletnie dzieci, dla których wiersze stały się przedmiotem „wielkiej zabawy” i satysfakcji estetycznej. Autorka artykułu od lat prowadzi zajęcia z dziećmi oparte na wysokoartystycznych tekstach literackich Szymborskiej, Miłosza, Herberta, Kulmowej. Zdaniem autorki małe dziecko potrzebuje niekonwencjonalnych przeżyć i doznań, impulsów filozoficznych i wolnościowych – takich, jakie daje właśnie poezja Szymborskiej „Tylko język poetycki dzisiaj może zainteresować młodego użytkownika Facebooka” – mówiła w 2009 roku Caroll Ann Duffy, nadworna poetka brytyjskiej rodziny królewskiej. Niniejszy artykuł jest przyczynkiem do rozważań na temat roli poezji w kontekście wczesnej edukacji.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/289 Metoda przekładu intersemiotycznego na zajęciach akademickich 2021-04-24T20:37:54+02:00 Katarzyna Kasperkiewicz-Morlewska kas.kasperkiewicz@gmail.com <p>artykule autorka omawia zagadnienie przekładu intersemiotycznego w akademickiej edukacji polonistycznej. Jest to problematyka istotna zarówno z teoretycznego, jak i praktycznego punktu widzenia, ponieważ wiedza o nowatorskich metodach i różnych sztukach interpretacji tekstów literackich jest niezwykle ważnym zagadnieniem obecnym zarówno w edukacji polonistycznej w szkole, jak i w nauczaniu akademickim, zwłaszcza wśród studentów kierunków pedagogicznych. <br>W artykule opisano realizację projektu przeprowadzonego na zajęciach akademickich z przedmiotu: podstawy i metodyka edukacji polonistycznej w klasach I–III wśród studentów kierunków pedagogicznych – przyszłych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. W pierwszej części opracowania zaprezentowano opisywaną metodę w ujęciu różnych teoretyków i badaczy literatury. W drugiej z kolei przedstawione zostały różne formy pracy z tekstem literackim, realizowane metodą przekładu intersemiotycznego przez studentów edukacji wczesnoszkolnej w ramach zajęć akademickich. Zadbano o to, by opracowany projekt uwzględniał realizację programu akademickiego, a jednocześnie rozwijał kreatywność u przyszłych nauczycieli edukacji wczesno-szkolnej. Wprowadzone na zajęciach różnorodne formy ćwiczeń wykorzystujące metodę przekładu intersemiotycznego dowiodły, jak bardzo przyszli pedagodzy potrzebują nowych inspiracji, by nie utknąć w schematach i rutynie, które mogą negatywnie oddziaływać na proces kształcenia. Opisane formy metody przekładu intersemiotycznego mogą się stać strategią postępowania dydaktycznego sprzyjającą rozwijaniu kreatywności, wyobraźni i wrażliwości oraz zachęcającą przyszłych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej do podejmowania rozmaitych przejawów aktywności, które będą uatrakcyjniały lekcję.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/290 Teatr w aspekcie literatury polecanej uczniom klas początkowych w Polsce Ludowej (1944–1953) 2021-04-24T20:37:54+02:00 Anna Boguszewska anna.boguszewska@poczta.umcs.lublin.pl <p>Opracowanie prezentuje zrekonstruowany obraz funkcjonowania teatru dla najmłodszych oraz aspekt obowiązkowych lektur szkolnych. Obszar badań skupiono na latach 1944–1953 w Polsce Ludowej, z uwzględnieniem tła lat międzywojennych. Jest to czas gwałtownych przekształceń ideologicznych na polskich terenach. <br>W wyniku zacieśnienia stalinowskiego reżimu nastąpiła radykalna zmiana w doborze treści lektur polecanych do szkolnych bibliotek, przeznaczonych dla uczniów klas początkowych. Nowy kanon książek obejmował w przeważającej części literaturę radziecką. W omawianym okresie podobne treści dominowały w wystawianych spektaklach teatralnych dla najmłodszych. Forma prezentacji zarówno w ilustracji książkowej, jak i plastyce teatralnej podporządkowana była rygorowi obowiązującego w sztuce wizualnej realizmu socjalistycznego. Należy jednak zaznaczyć, że forma ta bywała wzbogacana o cechy stylistyczne zaczerpnięte z polskiej sztuki ludowej. W omawianym okresie zaczęła się uwydatniać swoista synergia formy strony graficznej książki i plastyki teatru dla młodego widza, chociażby przez związek personalny twórców zaangażowanych w różne dyscypliny sztuki dla dzieci.</p> 2020-12-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) 2020