Konteksty Pedagogiczne https://kontekstypedagogiczne.pl/kp <p>Konteksty Pedagogiczne to półrocznik, którego wersją pierwotną jest wersja drukowana. Czasopismo w całości jest poświęcone problemom współczesnej edukacji. Tytuł czasopisma wyznacza płaszczyznę konfrontacji różnorodnych sposobów postrzegania, rozumienia i badania złożonej rzeczywistości edukacyjnej; płaszczyznę interparadygmatycznego i interdyskursywnego dialogu reprezentantów odmiennych opcji teoretycznych i metodologicznych. Konteksty stanowią w założeniu interdyscyplinarne forum wymiany myśli oraz prezentacji wyników i wniosków z badań naukowych w zakresie wieloaspektowego aktualizowania procesów edukacji, wychowania i innych rodzajów uczestnictwa społecznego w zmieniających się warunkach społeczno-kulturowych i cywilizacyjnych. Tytuł czasopisma podkreśla złożoność i wieloaspektowość poruszanej w czasopiśmie problematyki pedagogicznej i jej kontekstów. W założeniu umożliwia i pobudza do dyskusji wszystkie podmioty edukacji wokół najważniejszych dla współczesności problemów edukacyjnych, podejmuje problematykę bliską nie tylko naukowcom i badaczom, lecz także praktykom – zarówno nauczycielom różnych szczebli kształcenia, jak i specjalistom oraz terapeutom pracującym w różnych ośrodkach.</p> <p>Zależy nam, by czasopismo stało się przestrzenią, która umożliwi przegląd literatury z kręgu zagadnień wyłonionych przez redaktorów oraz będzie przedstawiać doniesienia z najnowszych badań, a także sprzyjać wymianie doświadczeń i poglądów, co z kolei pozwoli na podejmowanie dialogu i wypracowywanie wspólnych rozwiązań.</p> <p>Możliwość publikowania tekstów autorów reprezentujących różne dziedziny i&nbsp;subdyscypliny pedagogiczne zapewnia przedsięwzięciu transdyscyplinarny, wielowymiarowy charakter, co z&nbsp;kolei bezpośrednio przekłada się na&nbsp;prezentację szerokiego spektrum podejmowanych rozważań, mających na&nbsp;uwadze potrzeby współczesnego społeczeństwa, zarówno z&nbsp;punktu widzenia dziecka, jak i&nbsp;osoby dorosłej.</p> pl-PL <p style="text-align: left;" align="justify">Autor zgodnie z zaleceniem MNiSW, by przeciwdziałać praktykom „ghostwriting” i „guest authorship” składając tekst<strong> <a href="https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/libraryFiles/downloadPublic/17">dołącza oświadczenie Autora/Autorów</a>,</strong> w którym deklaruje wkład każdego z Autorów w powstawanie publikacji. Własnoręcznie podpisane oświadczenie należy przesłać na adres redakcji:</p> <p style="text-align: left;" align="center">Joanna Skibska | w formie skanu przesłać poprzez system OJS (biblioteka wydawcy).</p> <p style="text-align: left;" align="center">Autorzy nie ponoszą żadnych kosztów w związku z publikacją artykułu na łamach czasopisma Konteksty Pedagogiczne oraz nie otrzymują gratyfikacji finansowej za opublikowanie tekstu. Redakcja zastrzega sobie prawo do wprowadzania niewielkich zmian w artykułach, które nie mają wpływu na merytoryczną stronę publikacji.</p> <p>Autor (Autorzy) artykułu oświadcza, że przesłane opracowanie nie narusza praw autorskich osób trzecich. Wyraża zgodę na poddanie artykułu procedurze recenzji oraz dokonanie zmian redakcyjnych. Przenosi nieodpłatnie na Wydawnictwo Libron autorskie prawa majątkowe do utworu na polach eksploatacji wymienionych w art. 50 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – pod warunkiem, że praca została zaakceptowana do publikacji i opublikowana.<br>Wydawnictwo Libron posiada autorskie prawa majątkowe do wszystkich treści czasopisma. Zamieszczenie tekstu artykuły w repozytorium, na stronie domowej autora lub na innej stronie jest dozwolone o ile nie wiąże się z pozyskiwaniem korzyści majątkowych, a tekst wyposażony będzie w informacje źródłowe (w tym również tytuł, rok, numer i adres internetowy czasopisma).<br><br></p> <p>Tekst jest udostępniany w internecie na licencji <strong><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0">CC-BY-SA</a></strong></p> redakcja@kontekstypedagogiczne.pl (Joanna Skibska) redakcja@kontekstypedagogiczne.pl (Joanna Skibska) wto, 29 gru 2020 00:00:00 +0100 OJS 3.1.2.4 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Badania nad małym dzieckiem i dzieciństwem https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/266 <p>Przedmiotem artykułu jest analiza stanu współczesnych badań nad małym dzieckiem, dzieckiem w wieku przedszkolnym, które prowadzone są w naukach społecznych. Wskazuję na kluczowe w pedagogice przedszkolnej przedmioty i problemy badawcze oraz źródła i najnowsze wyniki badań w paradygmacie ilościowym i jakościowym. Zachęcam do prowadzenia interdyscyplinarnych badań nad małym dzieckiem, by aktualizować stan wiedzy o akceleracji jego rozwoju.</p> Bogusław Śliwerski Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/266 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Korzystne skutki nastawienia na rozwój inteligencji i nastawienia na rozwój osobowości na osiągnięcia w nauce u dzieci w wieku szkolnym https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/267 <p>Liczne badania naukowe ujawniły korzyści płynące z przyjęcia nastawienia na rozwój inteligencji dla uczniów w każdym wieku. Jednak niewiele badań przeprowadzonych do tej pory dotyczyło korzyści wynikających z nastawienia na rozwój osobowości lub wytrwałości w nauce. Dlatego też niniejsze studium koncentruje się na zbadaniu związku między wytrwałością, teoriami pośrednimi i osobowością, w kontekście ich wpływu na wyniki w nauce uczniów klas od piątej do ósmej. Badanie zakładało, że relatywnie większa wytrwałość i nastawienie na rozwój przełoży się na sukces naukowy. Uczniowie badani byli za pomocą kwestionariuszy dotyczących wytrwałości, nastawienia na rozwój inteligencji i nastawienia na rozwój osobowości; następnie poddano analizie ich oceny kwartalne i ustandaryzowane wyniki w nauce z takich przedmiotów jak angielski, czytanie, język, matematyka i przedmioty ścisłe. Badanie wskazuje na korzystny wpływ, jaki nastawienie na rozwój inteligencji i nastawienie na rozwój osobowości miało na wyniki z języka angielskiego i czytania. Co więcej, nastawienie na rozwój inteligencji przełożyło się na znacznie wyższe wyniki z matematyki. Wytrwałość nie miała wpływu na wyniki w nauce. Poniższe badanie wskazuje na to, że instytucje edukacyjne skorzystałyby z promowania nastawienia na rozwój inteligencji i osobowości u swoich uczniów.</p> Cosette Fox, Maria Barrera Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/267 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Uczniowskie konsekwencje ulegania przez nauczycieli przemocy symbolicznej https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/268 <p>Zasadniczym celem niniejszego opracowania jest pokazanie zrekonstruowanych (na podstawie nauczycielskich narracji) uczniowskich konsekwencji ulegania przez nauczycieli przemocy symbolicznej w edukacyjnym polu. Dążności tej towarzyszy konieczność naświetlenia, jak badane nauczycielki opisują logikę działania tego pola, jak odczytują własne w nim położenie oraz co postrzegają jako swoje powinności z nim związane, które nie pozostają bez konsekwencji dla funkcjonowania w nim uczniów.</p> Małgorzata Zalewska-Bujak Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/268 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Dyrektor szkoły jako przywódca edukacyjny https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/269 <p>Podjęte w artykule rozważania koncentrują się na przywództwie edukacyjnym dyrektora szkoły. Jest to problematyka szczególnie istotna w dobie intensywnych przemian świata stwarzających coraz to nowe wyzwania, z którymi musi się mierzyć współczesna szkoła. Obserwowane obecnie zjawiska i procesy społeczne, gospodarcze oraz kulturowe rzutują na nowe oczekiwania kierowane wobec nauczyciela, związane z otwartością na te zmiany oraz gotowością do ich kreowania. Będzie to możliwe jedynie w odpowiednich warunkach stwarzanych przez dyrektora szkoły, którego role i zadania również uległy ewolucji. Głównym kierunkiem tych zmian jest przejście od administracyjnego kierowania szkołą-instytucją do modelu dyrektora jako przywódcy edukacyjnego – lidera. Proces przywództwa edukacyjnego jest szczególnie ważny w praktyce szkolnej, gdzie podstawowym zadaniem staje się stwarzanie warunków do rozwoju i działania nauczycieli oraz budowanie kultury organizacji uczącej się.</p> Jolanta Szempruch, Joanna Smyła Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/269 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Od kompetencji osobowych do „kompetentnego systemu”. Kompetencje nauczyciela edukacji przedszkolnej w świetle raportu Competence Requirements in Early Childhood Education and Care (2011) https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/270 <p>Artykuł przybliża nowe ujęcie kompetencji nauczycieli edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, przedstawione w raporcie Competence Requirements in Early Childhood Education and Care. Dokument ten powstał w wyniku badań nad organizacją i jakością opieki, wychowania i edukacji dzieci najmłodszych w wybranych krajach europejskich, zrealizowanych w latach 2010–2011 przez międzynarodowy zespół badawczy. Jego autorzy rekomendują holistyczne ujęcie osób i placówek zajmujących się dziećmi, sytuując je w tzw. kompetentnym systemie. Ma on obejmować tradycyjne żłobki i przedszkola, a także instytucje opieki zdrowotnej, pomocy społecznej oraz administracji państwowej wyposażone w wiedzę, umiejętności praktyczne oraz wspólny system wartości gwarantujący najwyższą jakość usług świadczonych na rzecz najmłodszych i ich rodzin. Koncepcja ta bazuje na przekonaniu o potrzebie całościowego ujęcia potrzeb dziecka i systemowej organizacji służb zaangażowanych w ich zaspokajanie. Autorzy kompetentnego systemu edukacji przedszkolnej podkreślają też znaczenie refleksyjności wszystkich uczestników systemu, mając na uwadze stałe podnoszenie kwalifikacji i kompetencji zawodowych oraz ciągłą aktualizację zadań zgodnie z dynamiką zmian społecznych.</p> Urszula Ordon Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/270 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Nauczyciel – kreator uczniowskiej aktywności podczas zabaw i realizacji zadań rozwojowych https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/272 <ul> <li>W prezentowanym artykule autorki skupiły się na zadaniach nauczyciela jako organizatora aktywności zabawowej i zadaniowej uczniów klas I–III. Przyjęły założenie, że zabawa jest bardzo istotnym, naturalnym elementem życia dziecka wynikającym z jego wewnętrznych potrzeb, ma ogromie znaczenie dla rozwoju wszystkich sfer osobowości dziecka. Zabawa skupia w sobie wszystkie tendencje rozwojowe dziecka. Jest ona dla dziecka źródłem rozwoju i stanowi najbliższą mu sferę rozwoju. W pracy szkoły ważne są zadania rozwojowo-dydaktyczne projektowane przez nauczyciela. W edukacji elementarnej rolą nauczyciela jest dobór odpowiednich zadań do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów. Zadania stawiane wychowankom powinny być na tyle trudne, aby uaktywniły cały ich potencjał rozwojowy i zmotywowały do aktywności. <br>Tematyka badań zaprezentowana w artykule wymagała uczestniczenia w sytuacjach edukacyjnych zorganizowanych w projekcie edukacyjnym realizowanym w Instytucie Pedago-giki UMCS: „ZA PROGIEM” – wyprawy odkrywców. <br>Metodę stanowił eksperyment nauczający, czyli autorski projekt edukacyjny badający możliwości uczniów klas I–III w wybranych obszarach. <br>Projekt był realizowany od listopada 2018 do czerwca 2019 roku. Organizacja eksperymentu wymagała stworzenia przestrzeni edukacyjnej, w której uczniowie podejmowali aktywność zabawową i realizowali zadania rozwojowe. Sytuacje edukacyjne były obserwowane i analizowane. Obserwacja pozwoliła określić rolę nauczyciela w tworzeniu warunków rozwojowych, zaobserwować formy aktywności uczniów oraz relacje między nimi. W badaniach wykorzystano obserwację uczestniczącą. Badaniom poddano aktywność uczniów, którzy podczas wykonywania zadań pracowali indywidualnie i zespołowo. Dodatkowo w badaniach wykorzystano analizę wytworów uczniowskich w zadaniu „Projektant” i zadaniu o charakterze konstrukcyjnym. <br>Z perspektywy badacza szukano odpowiedzi na cztery pytania:</li> <li>Jakie zadania stoją przed nauczycielem kreującym dziecięcą aktywność podczas zabawy i zadań rozwojowych?</li> <li class="show">Jakie relacje rówieśnicze zachodzą podczas zaaranżowanych zabaw i zadań?</li> <li class="show">W jaki sposób dzieci radzą sobie z zadaniem, które polega na projektowaniu?</li> <li class="show">Jaka jest różnica w konstrukcjach stworzonych przez uczniów indywidualnie i podczas działań zespołowych?</li> </ul> <p>Wyniki badań pozwoliły na określenie zadań nauczyciela projektującego aktywność zabawową i zadaniową uczniów i sformułowanie wniosków metodycznych przydatnych w pracy nauczycieli edukacji elementarnej.</p> Jolanta Andrzejewska, Sabina Guz Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/272 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Zabawy cyfrowe w procesie uczenia się dzieci w wieku przedszkolnym – szanse i wyzwania w kontekście edukacji 4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/273 <p>Małe dzieci dorastają dziś w nowym kontekście kulturowym, w którym ewolucja technologii stworzyła nowe możliwości zabawy. Jako dorośli stajemy jednak przed swoistym wyzwaniem, aby wprowadzając dziecko w świat narzędzi TIK, stworzyć mu możliwość tego, by mogło, wykorzystując nowe narzędzia technologiczne, uczyć się – bawiąc i bawić – ucząc się, a równocześnie zdobywać umiejętności niezbędne współczesnemu człowiekowi, takie jak kreatywność, mobilność czy analityczno-syntetyczne spojrzenie na otaczające zjawiska. Celem artykułu jest, na podstawie literatury przedmiotu i prowadzonych badań, próba odpowiedzi na pytania dotyczące istoty zabawy cyfrowej, jej znaczenia w procesie uczenia się dziecka w wieku przedszkolnym, ale też wymagań, które musi spełnić dorosły (rodzic, nauczyciel), by zabawa cyfrowa znalazła miejsce w przestrzeni edukacyjnej i stała się znaczącym elementem przy-gotowania dziecka do życia w realiach, w których rzeczywistość wchodzi w synergię ze światem wirtualnym.</p> Hanna Krauze-Sikorska, Joanna Sikorska Copyright (c) 2020 Konteksty Pedagogiczne https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/273 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Współpraca z rodzicami jako element warsztatu pracy nauczyciela https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/274 <p>Celem niniejszego artykułu jest spojrzenie na współpracę nauczyciela z rodzicami jako składową warsztatu pracy z perspektywy podejmowanych działań praktycznych. Podstawę rozważań stanowią wyniki przeprowadzonych badań, w tym analiza danych zastanych wynikających z przeprowadzonej w ciągu dwóch lat szkolnych – 2017/2018 i 2018/2019 – ewaluacji zewnętrznej w zakresie wymagania „Rodzice są partnerami przedszkola”. Ponadto analizie poddano plany współpracy z rodzicami na rok szkolny 2019/2020 oraz wyniki kontroli NIK w zakresie współpracy szkół z rodzicami w realizacji zadań wychowawczych. Istotne są wskazania praktyczne, które pomogą nauczycielom zbudować prawidłowe relacje, a tym samym dadzą podstawy dobrej współpracy z rodzicami.</p> Bożena Marzec Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/274 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Edukacja żywieniowa dziecka sześcioletniego – potrzeby i wyzwania https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/275 <p>W artykule podjęto problem edukacji żywieniowej najmłodszych. Zwrócono uwagę na konieczność prowadzenia konkretnych działań w sferze edukacji zmierzających do podnoszenia stanu świadomości, kształtowania umiejętności oraz postaw zapewniających dokonywanie prawidłowych wyborów żywieniowych. Wskazano na czynniki indywidualne, społeczne i kulturowe mające wpływ na kwestie związane z wyborem jedzenia. W celu ukazania zróżnicowanego charakteru tych uwarunkowań dokonano analizy doświadczeń dzieci związanych z jedzeniem. W badaniach poszukiwano próby odpowiedzi na pytanie, jakie znaczenie nadają dzieci podstawowym kategoriom związanym z żywnością i żywieniem. Istotne było rozpoznanie, jakiego rodzaju jedzenie pojawia się w wypowiedziach badanych oraz w jakich kontekstach dzieci sytuują te wypowiedzi. Przedmiotem badania były wypowiedzi 20 dzieci sześcioletnich. Kontekst badania uwzględniał perspektywę indywidualną (osobistą) i społeczną doświadczeń dziecka. Metodą badania była analiza treści. Z przeprowadzonych analiz wynika, że sfera żywności i żywienia zajmuje ważne miejsce w życiu dziecka. Zwraca uwagę specyfika postrzegania żywności oraz przestrzeni związanej z żywieniem przez badanych, bogactwo zastosowań produktów żywnościowych oraz różnorodność kontekstów, w jakich się pojawiają. Na tle dokonanych analiz zwrócono uwagę na wskazywane w literaturze zagadnienie alfabetyzmu żywieniowego. Wyróżniono cele oraz zadania edukacji żywieniowej i żywnościowej. Wskazano na potrzeby i wyzwania edukacji żywieniowej oraz konieczność prowadzenia takiej edukacji od najmłodszych lat.</p> Iwona Samborska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/275 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Obawy rodziców dzieci sześcio-i siedmioletnich rozpoczynających edukację szkolną. Komunikat z badań https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/276 <p>Rozpoczynanie nauki w szkole jest ważnym momentem nie tylko dla dziecka, lecz także dla jego rodziców. Muszą mieć oni pewność, że w miejscu, do którego trafi ich dziecko, zostaną zaspokajane jego podstawowe potrzeby, a wszystkie realizowane działania będą na miarę jego możliwości. <br>W artykule zaprezentowano wyniki badań, których celem było poznanie obaw towarzyszących rodzicom dzieci sześcio-i siedmioletnich rozpoczynających edukację szkolną oraz określenie zależności między występowaniem tych obaw a akceptacją bądź odrzuceniem przez rodziców założeń reformy obniżającej wiek realizacji obowiązku szkolnego (wyrażonymi decyzją o posłaniu dziecka do szkoły w wieku sześciu lub siedmiu lat). <br>Doświadczenia rodzimego systemu oświaty i reform wprowadzanych w jego zakresie pokazały, że jeżeli rodzice nie akceptują zmian i nie widzą w nich pozytywnych efektów dla swoich dzieci, są w stanie je skutecznie zablokować.</p> Barbara Kurowska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/276 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Uzdolnienia dzieci w wieku przedszkolnym w opinii rodziców https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/277 <p>Artykuł podejmuje problematykę uzdolnień dzieci w wieku przedszkolnych. Na podstawie przeprowadzonych badań i analizy literatury przedmiotu omówiono zagadnienia związane z rozwojem uzdolnień przedszkolaków. Przedstawiono najczęściej obserwowane uzdolnienia, ich diagnozę oraz sposoby wsparcia dziecka uzdolnionego. Podkreślono konieczność współpracy rodziców i placówki przedszkolnej. Zwrócono uwagę na trudności, z jakimi borykają się rodzice dzieci uzdol-nionych. Wnioski oraz praktyczne rady i wskazówki wynikające z badań i analizy literatury przedmiotu mogą być wykorzystane w praktyce pedagogicznej, aby stymulować rozwój dziecięcych uzdolnień.</p> Leokadia Szymczyk Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/277 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 „Wymuszona, konieczna niedogodność” – zdalne nauczanie w sytuacji pandemii COVID-19 w refleksji rodziców https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/278 <p>Rodzice zaangażowani w proces zdalnej edukacji dziecka w sytuacji pandemii COVID-19 nabyli doświadczeń, które opisali w formie refleksji. Jakościowa analiza 169 wypowiedzi respondentów pokazała ich krytyczne ustosunkowanie wobec sposobu wdrażania zdalnej formy nauczania. Rodzice zwracają uwagę na niedogodności, z jakimi się zmagają w co-dziennym pomaganiu dziecku w nauce oraz organizacji życia rodzinnego. Dokonują oceny jakości zdalnego nauczania, podkreślają jego walory i mankamenty. Respondenci poddają wnikliwej ocenie pracę nauczycieli, doceniają ich trud, ale także wykazują braki w ich zaangażowaniu oraz umiejętnościach dydaktycznych. Podkreślają walory nauczania prowadzonego w formie online.</p> Grzegorz Godawa Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/278 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Nauczycielskie (pośrednie) poznanie uczniów w młodszym wieku szkolnym. Komunikat z badań https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/279 <p>Artykuł jest poświęcony nauczycielskiemu poznaniu uczniów w młodszym wieku szkolnym. Odnosi się do poznania pośredniego, które można ulokować między poznaniem naukowym a klinicznym. Charakteryzuje stadia nauczycielskiego poznania od poznania wstępnego przez poznanie objawowe i przyczynowe po syntetyczne. Przedstawia czynniki utrudniające nauczycielskie poznanie. <br>Artykuł prezentuje ponadto wyniki badań przeprowadzonych wśród grupy nauczycieli i uczniów edukacji wczesnoszkolnej. Badania odnoszą się do nauczycielskiego poznania w kilku obszarach: stosunku uczniów do nauki, ich udziału w lekcjach, zdolności percepcyjnych indywidualnych i na tle klasy, postawy uczniów wobec zadań oraz zachowań społecznych. Obraz nauczycielskiego poznania wyłaniający się z przeprowadzonych analiz świadczy o dużej zgodności nauczycielskich ocen w sto-sunku do uczniów bardzo dobrych oraz dużej niezgodności ocen w odniesieniu do uczniów z trudnościami w uczeniu się oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Takie zróżnicowanie może świadczyć o braku czasowej i merytorycznej modyfikacji „pierwszych danych” oraz braku stadialności nauczycielskiego poznania – jego zatrzymaniu na etapie poznania objawowego oraz „etykietowaniu” uczniów.</p> Joanna Skibska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/279 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Uczeń w „okularach” Bronfenbrennera – wiedza nauczycieli na temat uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z perspektywy mikro- i mezosystemowej https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/280 <p>Jak pokazują systematycznie publikowane dane statystyczne, 67% uczniów ze specjalnymi potrzebami edu-kacyjnymi uczęszcza w Polsce do szkół ogólnodostępnych i integracyjnych. Oznacza to, że każdy lub prawie każdy nauczyciel spotyka się w swojej karierze zawodowej z uczniami ze zróżnicowanymi możliwościami rozwojowymi i w uczeniu się, które powodują powstanie specjalnych potrzeb edukacyjnych. Dla skutecznej organizacji i przebiegu procesu kształcenia tych uczniów kluczowa jest nie tylko wiedza dotycząca cech samych uczniów, lecz także środowiska ich wychowania, jak również interakcje między podstawowymi mikrosystemami, w których uczeń bezpośrednio uczestniczy. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki przeprowadzonych z dwanaściorgiem nauczycieli indywidualnych pogłębionych wywiadów etnograficznych, których celem było zdobycie orientacji w tym, jaką wiedzę dotyczącą uwarunkowań rozwoju i funkcjonowania konkretnych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi deklarują badani. Jako podstawę konstruowania dyspozycji do wywiadów wykorzystałam teorię bioekologicznego rozwoju człowieka Uriego Bronfenbrennera, która ujmuje rozwój człowieka w koncentrycznie ułożonych systemach: mikro-, mezo-, egzo-, makro- i chronosystemie. W niniejszym artykule zaprezentowałam dane dotyczące deklarowanej wiedzy nauczycieli z perspektywy mikro- i mezosystemowej. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na to, że zdarza się, iż badani nauczyciele posiadają o swoich uczniach ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi wiedzę niepełną, a czasami nawet błędną, stosują podobne sposoby wspierania uczniów mimo ich zróżnicowanych potrzeb, a także, że najchętniej pozostawiają większość działań wspierających w gestii nauczycieli wspomagających, widząc swoją rolę przede wszystkim jako nauczycieli tzw. wiodących.</p> Agnieszka Olechowska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/280 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Kompleksowa diagnoza jąkania u polskojęzycznych dzieci w wieku szkolnym – badania normalizacyjne i psychometryczne Baterii testów do oceny zachowań (BAB) https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/281 <p>Bateria testów do oceny zachowań dla dzieci w wieku szkolnym, które się jąkają (BAB) to narzędzie diagnostyczne do samooceny afektywnych, behawioralnych i kognitywnych komponentów jąkania. Narzędzie, w skład którego wchodzą cztery podtesty, pozwala na diagnozowanie u jąkających się dzieci w wieku szkolnym różnych aspektów związanych z jąkaniem. Podtesty SSC-ER (Lista kontrolna sytuacji komunikacyjnych – reakcje emocjonalne) i SSC-SD (Lista kontrolna sytuacji komunikacyjnych – zakłócenia w mowie) oceniają, jaki jest poziom lęku – jakie są reakcje emocjonalne i jakich zakłóceń w określonych sytuacjach mownych doświadcza dziecko. BCL (Lista zachowań) – umożliwia identyfikowanie zachowań wykorzystywanych przez dziecko, by radzić sobie z jąkaniem. Z kolei CAT (Test do badania postaw związanych z komunikowa-niem się) pokazuje, jakie są przekonania dziecka, jak myśli ono o swoim sposobie wypowiadania się. Międzykulturowe badania BAB potwierdziły przydatność testu jako narzędzia do diagnozy różnicowej oraz możliwość wykorzystania podtestów do formu-łowania celów terapii. Taki typ wielowymiarowego narzędzia do oceny jąkania u dzieci nie był do tej pory dostępny w Polsce. W artykule zaprezentowano wyniki badań normalizacyjnych i psychometrycznych dokonanych w związku z pracami adapta-cyjnymi nad polską wersją BAB (w przygotowaniu do druku).</p> Katarzyna Węsierska, Martine Vanryckeghem, Aleksandra Krawczyk Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/281 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Uczeń słabowidzący w młodszym wieku szkolnym w szkole ogólnodostępnej. Studium przypadku https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/282 <p>Działania w przypadku dysfunkcji wzroku są skoncentrowane na wczesnej interwencji oraz diagnozie połą-czonej z programem rozwijania umiejętności widzenia, szczególnie w szkole ogólnodostępnej, gdzie przywiązuje się wagę do sukcesów edukacyjnych i rozwoju indywidualnych cech osobowości, dostosowując program wsparcia, rehabilitacji i edukacji do osoby ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wyzwania współpracy z uczniem słabowidzącym wiążą się z wy-równywaniem szans edukacyjnych, łączeniem treści teoretycznych z działaniem praktycznym, poszukiwaniem programów, wykorzystaniem technologii i komunikacji (TiK) oraz pracą z zasobami dziecka. Zaburzenia widzenia wpływają na trudności szkolne w potencjale poznawczym, społecznym, emocjonalnym, wolicjonalnym, fizycznym. Nieskorygowana wada refrakcji (szczególnie nadwzroczność) i osłabione widzenie obuoczne przyczyniają się do stworzenia indywidulanego modelu pracy z dzieckiem z dysfunkcją wzroku. Przedstawione studium przypadku ukazuje działania wspierające, terapeutyczne, z naciskiem na wykorzystanie terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach.</p> Agnieszka Twaróg-Kanus Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/282 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Edukacja integracyjna – przestrzenna organizacja zajęć https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/283 <p>Uczniowie często borykają się z różnymi trudnościami szkolnymi. Czy ich powodem może być źle zorganizowana przestrzeń? Poszukiwanie odpowiedzi na to pytanie stanowi jedną z ważniejszych kwestii prezentowanych w tekście. <br>Opisana w artykule przestrzeń na etapie edukacji wczesno-szkolnej pełni funkcję miejsca, które sprzyja procesom takim jak: komunikacja między uczniami, kształcenie i wychowanie, kształtowanie ich wzajemnych relacji, przekazywanie wiadomości, kształtowanie umiejętności, kreowanie postaw i tożsamości. <br>Celem tekstu jest ukazanie układów przestrzennych, na które zdecydowali się nauczyciele klas integracyjnych, oraz wskazanie ich motywacji do dokonania określonego wyboru. <br>Pierwsza część artykułu zawiera wprowadzenie obejmujące przegląd literatury w wybranym temacie. W kolejnej zostały ukazane wyniki badań własnych. Całość zamykają konkluzje.</p> Anna Wojtas-Rduch Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/283 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Znaczenie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka z perspektywy rodziców https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/284 <p>Właściwa realizacja wczesnego wspomagania rozwoju dziecka ma zasadnicze znaczenie dla przyszłej kariery szkolnej dzieci z zaburzeniami rozwoju. Efektywna realizacja zadań przez specjalistów oraz właściwe przygotowanie rodziców do wspierania dziecka w pokonywaniu trudności i barier są nieocenione. <br>W artykule zaprezentowano rezultaty badań, których przedmiotem uczyniono efektywność wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w opinii rodziców dzieci objętych tą formą pomocy. Przedstawiono poglądy i doświadczenia rodziców związane z wczesnym wspomaganiem rozwoju oraz korzyści wynikające z zajęć.</p> Beata Ciupińska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/284 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Szkoła wspierająca twórczość jako wyzwanie i zadanie współczesności https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/285 <p>W artykule zarysowano w sposób syntetyczny ideę szkoły twórczej. Przedstawiono jej rozumienie w koncepcjach pedagogicznych z lat 30. XX wieku, a także współczesne jej ujęcia w pedagogice polskiej i światowej. Wyeksponowano cechy szkoły wspierającej kreatywność uczniów i nauczycieli. Zaprezentowano koncepcję budowania kultury twórczości w szkole, którą wpisano w filozofię zmiany i rozwoju szkoły jako organizacji uczącej się. Zaakcentowano dialogiczny charakter działań podejmowanych w środowisku edukacyjnym przez etycznie zaangażowanych uczestników procesów edukacyjnych. Podkreś-lono rolę nauczyciela jako upełnomocnionego kreatora kultury twórczości, który podejmuje refleksję nad swoją aktywnością zawodową, postrzega szkołę jako miejsce rozwoju uczniów i realizacji własnego potencjału, ceni myślenie i działania twórcze uczniów i współpracowników. Wskazano na specyficzne cechy kultury sprzyjającej twórczości w szkole, umożliwiającej uczenie się twórczości i twórcze uczenie się oraz kształtowanie twórczych orientacji życiowych uczniów i nauczycieli.</p> Agata Cudowska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/285 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Grafika w kształceniu dziecka w pedagogice wczesnoszkolnej https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/286 <p>W artykule przedstawiono założenia i wyniki quasi-eksperymentu naturalnego pedagogicznego, który zre-alizowano z dziećmi edukacji wczesnoszkolnej. Celem badań poprzecznych było zaprezentowanie metody, która miała wzbudzić zainteresowanie dzieci klas I, II i III szkoły podstawowej grafiką i jej środkami wyrazu plastycznego (linią, plamą, czernią i bielą). Czynnik eksperymentalny stanowiła metoda zabawy dydaktycznej o charakterze twórczym, która składała się z opracowanej przez autorkę historyjki ilustracyjnej pt. Czerń i biel oraz treści opracowanego do niej wierszyka pt. Czarna kreska. Etapem zamykającym eksperyment było wykonanie przez dzieci pracy w technice graficznej linorytu. Przeprowadzono analizę ilościową wyników badań uzyskanych przez poszczególne grupy dzieci z klas I, II i III (rozkład procentowy uzyskanych wyników badań w grupie eksperymentalnej i kontrolnej). Uzyskane wyniki potwierdziły założenia i hipotezę badań, gdyż wprowadzenie metody zabawy twórczej do zagadnienia grafiki w klasach I i II szkoły podstawowej kształtuje zainteresowania dzieci grafiką. Natomiast w klasie III dzieci z grupy eksperymentalnej uzyskały nieznacznie (o 2%) niższy wynik niż w grupie kontrolnej. Może to wskazywać na konieczność zmiany metody kształcenia plastycznego dzieci w tej grupie wiekowej i początek kryzysu w rozwoju twórczości plastycznej dziecka.</p> Urszula Szuścik Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/286 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Ruch w twórczości rysunkowej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/287 <p>W artykule podjęto rozważania teoretyczne, ale także analizy empiryczne – na podstawie badań przeprowadzonych wśród dzieci 5–6-letnich i uczniów edukacji wczesno-szkolnej – nad zagadnieniem trudnej sztuki obrazowania ruchu w rysunku. Analiza 1471 dziecięcych rysunków dowiodła, że badane dzieci na ogół tworzą rysunki, które charakteryzuje brak dynamiki (51,3%), czasem jednak podejmują próby zobrazowania ruchu – mniej lub bardziej udane. Najczęściej dzieci czynią to poprzez zgięcie kończyny, inne ułożenie ciała, czasem stosują zróżnicowanie wielkości sylwetek i sugerują ruch za pomocą strzałek, kresek lub smug podkreślających dynamizm sytuacji, rzadziej zaznaczają ujęcie profilowe i zgięcie korpusu ciała. Ba-dania wykazały również, że płeć jest czynnikiem różnicującym umiejętność obrazowania ruchu w rysunku – dziewczynki na ogół radziły sobie z tym lepiej niż chłopcy. Porównanie umiejętności ujmowania ruchu w rysunku współczesnych dzieci z wynikami badań innych badaczy wskazuje na to, że dzieci badane przez autorkę częściej niż te badane przez Stefana Szumana czy Bolesława Hornowskiego podejmowały w rysunkach próby przedstawiania ruchu. Ogólnie rzecz biorąc, dla dziecka, które pragnie wypowiadać się poprzez rysunek, trudności techniczne nie stanowią poważnego problemu, znajduje ono bowiem sposoby, żeby zobrazować ruch.</p> Ewa Jędrzejowska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/287 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Poezja w kontekście wczesnej edukacji. Trzeba „świat przyłapać na inności” – wiersze Wisławy Szymborskiej w odbiorze pięciolatków https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/288 <p>Poezja stymuluje rozwój procesów poznawczych i w znaczący sposób wpływa na rozwój emocjonalny małego dziecka. Analiza i interpretacja utworów poetyckich odgrywa ważną rolę w opanowaniu poprawnego języka, kształtowaniu i rozwijaniu pamięci, rozwijaniu wyobraźni twórczej dziecka. W dzisiejszych czasach wydaje się konieczne sięganie do wysokoartystycznej poezji o głębokim poetyckim przesłaniu. Takie są wiersze Wisławy Szymborskiej, która uprawia swoistą pedagogię poetycką i zabawę w słowa. Odbiorcami poezji Szymborskiej były pięcioletnie dzieci, dla których wiersze stały się przedmiotem „wielkiej zabawy” i satysfakcji estetycznej. Autorka artykułu od lat prowadzi zajęcia z dziećmi oparte na wysokoartystycznych tekstach literackich Szymborskiej, Miłosza, Herberta, Kulmowej. Zdaniem autorki małe dziecko potrzebuje niekonwencjonalnych przeżyć i doznań, impulsów filozoficznych i wolnościowych – takich, jakie daje właśnie poezja Szymborskiej „Tylko język poetycki dzisiaj może zainteresować młodego użytkownika Facebooka” – mówiła w 2009 roku Caroll Ann Duffy, nadworna poetka brytyjskiej rodziny królewskiej. Niniejszy artykuł jest przyczynkiem do rozważań na temat roli poezji w kontekście wczesnej edukacji.</p> Urszula Chęcińska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/288 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Metoda przekładu intersemiotycznego na zajęciach akademickich https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/289 <p>artykule autorka omawia zagadnienie przekładu intersemiotycznego w akademickiej edukacji polonistycznej. Jest to problematyka istotna zarówno z teoretycznego, jak i praktycznego punktu widzenia, ponieważ wiedza o nowatorskich metodach i różnych sztukach interpretacji tekstów literackich jest niezwykle ważnym zagadnieniem obecnym zarówno w edukacji polonistycznej w szkole, jak i w nauczaniu akademickim, zwłaszcza wśród studentów kierunków pedagogicznych. <br>W artykule opisano realizację projektu przeprowadzonego na zajęciach akademickich z przedmiotu: podstawy i metodyka edukacji polonistycznej w klasach I–III wśród studentów kierunków pedagogicznych – przyszłych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. W pierwszej części opracowania zaprezentowano opisywaną metodę w ujęciu różnych teoretyków i badaczy literatury. W drugiej z kolei przedstawione zostały różne formy pracy z tekstem literackim, realizowane metodą przekładu intersemiotycznego przez studentów edukacji wczesnoszkolnej w ramach zajęć akademickich. Zadbano o to, by opracowany projekt uwzględniał realizację programu akademickiego, a jednocześnie rozwijał kreatywność u przyszłych nauczycieli edukacji wczesno-szkolnej. Wprowadzone na zajęciach różnorodne formy ćwiczeń wykorzystujące metodę przekładu intersemiotycznego dowiodły, jak bardzo przyszli pedagodzy potrzebują nowych inspiracji, by nie utknąć w schematach i rutynie, które mogą negatywnie oddziaływać na proces kształcenia. Opisane formy metody przekładu intersemiotycznego mogą się stać strategią postępowania dydaktycznego sprzyjającą rozwijaniu kreatywności, wyobraźni i wrażliwości oraz zachęcającą przyszłych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej do podejmowania rozmaitych przejawów aktywności, które będą uatrakcyjniały lekcję.</p> Katarzyna Kasperkiewicz-Morlewska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/289 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100 Teatr w aspekcie literatury polecanej uczniom klas początkowych w Polsce Ludowej (1944–1953) https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/290 <p>Opracowanie prezentuje zrekonstruowany obraz funkcjonowania teatru dla najmłodszych oraz aspekt obowiązkowych lektur szkolnych. Obszar badań skupiono na latach 1944–1953 w Polsce Ludowej, z uwzględnieniem tła lat międzywojennych. Jest to czas gwałtownych przekształceń ideologicznych na polskich terenach. <br>W wyniku zacieśnienia stalinowskiego reżimu nastąpiła radykalna zmiana w doborze treści lektur polecanych do szkolnych bibliotek, przeznaczonych dla uczniów klas początkowych. Nowy kanon książek obejmował w przeważającej części literaturę radziecką. W omawianym okresie podobne treści dominowały w wystawianych spektaklach teatralnych dla najmłodszych. Forma prezentacji zarówno w ilustracji książkowej, jak i plastyce teatralnej podporządkowana była rygorowi obowiązującego w sztuce wizualnej realizmu socjalistycznego. Należy jednak zaznaczyć, że forma ta bywała wzbogacana o cechy stylistyczne zaczerpnięte z polskiej sztuki ludowej. W omawianym okresie zaczęła się uwydatniać swoista synergia formy strony graficznej książki i plastyki teatru dla młodego widza, chociażby przez związek personalny twórców zaangażowanych w różne dyscypliny sztuki dla dzieci.</p> Anna Boguszewska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://kontekstypedagogiczne.pl/kp/article/view/290 śro, 30 gru 2020 00:00:00 +0100