Nauczyciel – kreator uczniowskiej aktywności podczas zabaw i realizacji zadań rozwojowych
Konteksty Pedagogiczne nr 2(15)/2020
pdf (English)

Słowa kluczowe

nauczyciel
zabawa
zadanie rozwojowe

Jak cytować

ANDRZEJEWSKA, J.; GUZ, S. Nauczyciel – kreator uczniowskiej aktywności podczas zabaw i realizacji zadań rozwojowych. Konteksty Pedagogiczne, v. 2, n. 15, p. 97–119, 30 grudz. 2020.

Abstrakt

  • W prezentowanym artykule autorki skupiły się na zadaniach nauczyciela jako organizatora aktywności zabawowej i zadaniowej uczniów klas I–III. Przyjęły założenie, że zabawa jest bardzo istotnym, naturalnym elementem życia dziecka wynikającym z jego wewnętrznych potrzeb, ma ogromie znaczenie dla rozwoju wszystkich sfer osobowości dziecka. Zabawa skupia w sobie wszystkie tendencje rozwojowe dziecka. Jest ona dla dziecka źródłem rozwoju i stanowi najbliższą mu sferę rozwoju. W pracy szkoły ważne są zadania rozwojowo-dydaktyczne projektowane przez nauczyciela. W edukacji elementarnej rolą nauczyciela jest dobór odpowiednich zadań do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów. Zadania stawiane wychowankom powinny być na tyle trudne, aby uaktywniły cały ich potencjał rozwojowy i zmotywowały do aktywności.
    Tematyka badań zaprezentowana w artykule wymagała uczestniczenia w sytuacjach edukacyjnych zorganizowanych w projekcie edukacyjnym realizowanym w Instytucie Pedago-giki UMCS: „ZA PROGIEM” – wyprawy odkrywców.
    Metodę stanowił eksperyment nauczający, czyli autorski projekt edukacyjny badający możliwości uczniów klas I–III w wybranych obszarach.
    Projekt był realizowany od listopada 2018 do czerwca 2019 roku. Organizacja eksperymentu wymagała stworzenia przestrzeni edukacyjnej, w której uczniowie podejmowali aktywność zabawową i realizowali zadania rozwojowe. Sytuacje edukacyjne były obserwowane i analizowane. Obserwacja pozwoliła określić rolę nauczyciela w tworzeniu warunków rozwojowych, zaobserwować formy aktywności uczniów oraz relacje między nimi. W badaniach wykorzystano obserwację uczestniczącą. Badaniom poddano aktywność uczniów, którzy podczas wykonywania zadań pracowali indywidualnie i zespołowo. Dodatkowo w badaniach wykorzystano analizę wytworów uczniowskich w zadaniu „Projektant” i zadaniu o charakterze konstrukcyjnym.
    Z perspektywy badacza szukano odpowiedzi na cztery pytania:
  • Jakie zadania stoją przed nauczycielem kreującym dziecięcą aktywność podczas zabawy i zadań rozwojowych?
  • Jakie relacje rówieśnicze zachodzą podczas zaaranżowanych zabaw i zadań?
  • W jaki sposób dzieci radzą sobie z zadaniem, które polega na projektowaniu?
  • Jaka jest różnica w konstrukcjach stworzonych przez uczniów indywidualnie i podczas działań zespołowych?

Wyniki badań pozwoliły na określenie zadań nauczyciela projektującego aktywność zabawową i zadaniową uczniów i sformułowanie wniosków metodycznych przydatnych w pracy nauczycieli edukacji elementarnej.

https://doi.org/10.19265/kp.2020.2.15.272
pdf (English)

Pobrania

Dane pobrania nie są jeszcze dostepne

Bibliografia

Andrzejewska, J. (2013). Zróżnicowanie modeli edukacyjnych w przedszkolu a funkcjonowanie psychospołeczne dzieci [Differentiation of Educational Models in Kindergarten and Psychosocial Functioning of Children]. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Zobacz w Google Scholar

Andrzejewska, J. (2018). Elastyczna przestrzeń uczenia się dziecka [Flexible Learning Space for a Child]. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 37(1), 41–55. DOI: http://dx.doi. org/10.17951/lrp.2018.37.1.41-54.
Zobacz w Google Scholar

Andrzejewska, J. (2019). Sytuacje edukacyjne w szkole zogniskowane na uczeniu się wychowanka [Educational Situations at School Focused on the Pupil’s Learning]. Roczniki Pedagogiczne, 2, 81–91. DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rped.2019.11.2-7.
Zobacz w Google Scholar

Bałachowicz, J. (2017). Szkoła jako przestrzeń budowania przyszłości [School as a Space for Building the Future]. In: J. Bałachowicz, A. Korwin-Szymanowska, E. Lewandowska & A. Witkowska-Tomaszewska (eds.), Zrozumieć uczenie się. Zmienić wczesną edukację [Understanding Learning. Changing Early Education] (pp. 11–91). Warszawa: Wydawnictwo APS.
Zobacz w Google Scholar

Bilewicz-Kuźnia, B. (2015). Zabawa i nauczanie przez zabawę w podstawie programowej i wybranych programach wychowania przedszkolnego [Fun and Teaching through Play in the Core Curriculum and Selected Preschool Education Programs]. Edukacja Elementarna, 38, 13–31. DOI: 10.14632/eetp_38.1.
Zobacz w Google Scholar

Bilewicz-Kuźnia, B. (2017a). Odkrywanie własnych możliwości twórczych i nowych (prze)znaczeń przedmiotów w zabawie [Discovering Your Own Creative Potential and New Meanings/Intended Uses of Objects in Play]. In: B. Bilewicz-Kuźnia (ed.), Zabawa i zabawka. Konteksty, wartość, znaczenie [Play and Playthings. Contexts, Value, Meaning] (pp. 229–241). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Zobacz w Google Scholar

Bilewicz-Kuźnia, B. (2017b). Zabawa w koncepcji pedagogicznej Tiny Bruce [Play in Tina Bruce’s Pedagogical Concept]. In: B. Bilewicz-Kuźnia (ed.), Zabawa i zabawka. Konteksty, wartość, znaczenie [Play and Playthings. Contexts, Value, Meaning] (pp. 113–124). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Zobacz w Google Scholar

Braun, D. (2002). Badanie i odkrywanie świata z dziećmi [Exploring and Discovering the World with Children], transl. M. Jałowiec. Kielce: Wydawnictwo Jedność.
Zobacz w Google Scholar

Bruce, T. (2012). The Hold Child. In: T. Bruce (ed.), Early Childhood Practice. Froebel Today (pp. 14–16). London: SAGE Publications.
Zobacz w Google Scholar

Bruner, J.S. (2006). Kultura edukacji [The Culture of Education], transl. T. Brzostowska- Tereszkiewicz. Kraków: Universitas.
Zobacz w Google Scholar

Csikszentmihalyi, M. (2005). Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia [Flow. The Psychology of Optimal Experience], transl. M. Wajda. Wrocław: Moderator.
Zobacz w Google Scholar

Dumont, H., Istance, D. & Benavides, F. (eds.) (2013). Istota uczenia się. Wykorzystanie wyników badań w praktyce [Nature of Learning. Using Research to Inspire Practice], transl. Z. Janowska. Warszawa: Wolters Kluwer Business.
Zobacz w Google Scholar

Filipiak, E. (2011). Z Wygotskim i Brunerem w tle. Słownik pojęć kluczowych [With Vygotsky and Bruner in the Background. Dictionary of Key Terms]. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Zobacz w Google Scholar

Filipiak, E. (2018). Badania potencjału możliwości uczenia się dzieci – eksperyment nauczający [Research on Children’s Learning Potential – a Teaching Experiment]. Problemy Wczesnej Edukacji, 42(3), 60–71. DOI: https://doi.org/10.26881/ pwe.2018.42.07.
Zobacz w Google Scholar

Filipiak, E. & Lemańska-Lewandowska, E. (2015). Możliwości rozwijania myślenia i uczenia się dzieci poprzez stawianie zadań rozwojowych [Possibilities of Developing Children’s Thinking and Learning by Setting Developmental Tasks]. In: E. Filipiak (ed.), Nauczanie rozwijające we wczesnej edukacji według L.S. Wygotskiego. Od teorii do zmiany w praktyce [Developmental Teaching in Early Childhood Education According to L.S. Vygotsky. From Theory to Change in Practice] (pp. 43–49). Bydgoszcz: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Art Studio.
Zobacz w Google Scholar

Garbula, J.M. (2016). Szkolna edukacja w perspektywie ideologii edukacyjnych [School Education in the Perspective of Educational Ideologies]. In: E. Skrzetuska & M. Jurewicz (eds.), Edukacja wczesnoszkolna w warunkach zmiany społecznej i kulturowej [Early School Education in the Context of Social and Cultural Change] (pp. 42–54). Warszawa: Wydawnictwo SGGW.
Zobacz w Google Scholar

Grzeszkiewicz, B. (2006). Szansa na edukację, czy jej brak [A chance for Education or Lack Thereof ]. In: B. Grzeszkiewicz (ed.), Współczesność i przyszłość edukacji elementarnej [Contemporary and Future Elementary Education] (pp. 45–55). Szczecin: PRINT GROUP.
Zobacz w Google Scholar

Grzeszkiewicz, B. (2015). Zabawa swobodna – niedoceniane źródło wiedzy o dziecku [Free Play – an Underestimated Source of Knowledge about the Child]. In: E. Ogrodzińska-Mazur, U. Szuścik & A. Minczanowska (eds.), Edukacja małego dziecka. Przemiany rodziny i jej funkcji [Education of a Small Child. Transformation of the Family and Its Functions], Vol. 7 (pp. 197–208). Kraków: Impuls.
Zobacz w Google Scholar

Guz, S. (2001). Znaczenie metody Marii Montessori dla rozwoju integracji sensoryczno-motorycznej u dzieci w wieku przedszkolnym [The Importance of Maria Montessori’s Method for the Development of Sensory-Motor Integration in Preschool Children]. In: S. Guz (ed.), Edukacja przedszkolna na przełomie tysiącleci. Wybrane zagadnienia [Preschool Education at the Turn of the Millennium. Selected Issues] (pp. 137–151). Warszawa: Wydawnictwo WSP TWP.
Zobacz w Google Scholar

Guz, S. (2010). Wczesna edukacja dzieci – stan, potrzeby i kierunki przemian [Early Childhood Education – Status, Needs and Directions of Changes]. In: S. Guz & I. Zwierzchowska (eds.), O pomyślny start szkolny dziecka [For a Successful School Start for a Child] (pp. 29–41). Warszawa: Wydawnictwo WSP TWP.
Zobacz w Google Scholar

Guz, S. (2015). Edukacja w systemie Marii Montessori. Wybrane obszary kształcenia [Education in the Maria Montessori System. Selected Areas of Training], Vol. 1. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Zobacz w Google Scholar

Guz, S. (2016). Wartość swobodnej aktywności zabawowej dzieci [The value of Children’s Free Play]. In: A. Karpińska, M. Zińczuk & P. Remża (eds.), Edukacja wobec niepowodzeń i szans ich minimalizacji [Education in the Face of Failures and Chances of Minimizing Them] (pp. 263–277). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Zobacz w Google Scholar

Huizinga, J. (2007). Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury [Homo Ludens], transl. M. Kurecka & W. Wirpsza. Warszawa: Aletheia.
Zobacz w Google Scholar

Jelinek, J.A. (2018). Dziecko konstruktorem. Rozwijanie zadatków uzdolnień technicznych u dzieci przedszkolnych i uczniów klas I–III [Child as a Constructor. Developing Technical Potential in Preschool Children and Students of Grades 1–3]. Kraków: Wydawnictwo CEBP.
Zobacz w Google Scholar

Kielar-Turska, M. (2005). Zamiany rozwojowe w okresie dzieciństwa [Developmental Changes during Childhood]. Wychowanie w Przedszkolu, 3, 4–11.
Zobacz w Google Scholar

Kubicka, D. (2003). Twórcze działania dziecka w sytuacji zabawowo-zadaniowej [Creative Activities of a Child in a Play and Task Situation]. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Zobacz w Google Scholar

Kubicka, D. (2013). Twórcze przedszkolaki w percepcji rodziców i nauczycieli [Creative Preschoolers as Perceived by Parents and Teachers]. Psychologia Rozwojowa, 18(3), 87–108. DOI: 10.4467/20843879PR.13,018.1472.
Zobacz w Google Scholar

Limont, W. (1997). Możliwości rozwijania wyobraźni twórczej dzieci i młodzieży [Possibilities of Developing Creative Imagination in Children and Youth]. Toruń: Wydawnictwo UMK.
Zobacz w Google Scholar

Przetacznik-Gierowska, M. (1993). Świat dziecka. Aktywność – poznanie – środowisko [Child’s World. Activity – Cognition – Environment]. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Zobacz w Google Scholar

Szuścik, U. (2019). Bazgrota w twórczości plastycznej dziecka [Scribbling in the Art of a Child]. Katowice: Wydawnictwo UŚ.
Zobacz w Google Scholar

Uszyńska-Jarmoc, J. (2003). Twórcza aktywność dziecka. Teoria – rzeczywistość – perspektywy rozwoju [Creative Activity of the Child. Theory – Reality – Developmental Prospects]. Białystok: Trans Humana.
Zobacz w Google Scholar

Uszyńska-Jarmoc, J. (2003). Typy myślenia a sukces szkolny [Thinking Types and School Success]. In: R. Piwowarski (ed.), Dziecko. Sukcesy i porażki [Child. Successes and Failures] (pp. 122–138). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Zobacz w Google Scholar

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.