Uczeń w „okularach” Bronfenbrennera – wiedza nauczycieli na temat uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z perspektywy mikro- i mezosystemowej
Konteksty Pedagogiczne nr 2(15)/2020
pdf (English)

Słowa kluczowe

specjalne potrzeby edukacyjne
bioekologiczna teoria rozwoju człowieka
teoria Bronfenbrennera
wiedza nauczycieli na temat uczniów
środowisko wychowawcze i edukacyjne

Jak cytować

OLECHOWSKA, A. Uczeń w „okularach” Bronfenbrennera – wiedza nauczycieli na temat uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z perspektywy mikro- i mezosystemowej. Konteksty Pedagogiczne, v. 2, n. 15, p. 241–259, 30 grudz. 2020.

Abstrakt

Jak pokazują systematycznie publikowane dane statystyczne, 67% uczniów ze specjalnymi potrzebami edu-kacyjnymi uczęszcza w Polsce do szkół ogólnodostępnych i integracyjnych. Oznacza to, że każdy lub prawie każdy nauczyciel spotyka się w swojej karierze zawodowej z uczniami ze zróżnicowanymi możliwościami rozwojowymi i w uczeniu się, które powodują powstanie specjalnych potrzeb edukacyjnych. Dla skutecznej organizacji i przebiegu procesu kształcenia tych uczniów kluczowa jest nie tylko wiedza dotycząca cech samych uczniów, lecz także środowiska ich wychowania, jak również interakcje między podstawowymi mikrosystemami, w których uczeń bezpośrednio uczestniczy. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki przeprowadzonych z dwanaściorgiem nauczycieli indywidualnych pogłębionych wywiadów etnograficznych, których celem było zdobycie orientacji w tym, jaką wiedzę dotyczącą uwarunkowań rozwoju i funkcjonowania konkretnych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi deklarują badani. Jako podstawę konstruowania dyspozycji do wywiadów wykorzystałam teorię bioekologicznego rozwoju człowieka Uriego Bronfenbrennera, która ujmuje rozwój człowieka w koncentrycznie ułożonych systemach: mikro-, mezo-, egzo-, makro- i chronosystemie. W niniejszym artykule zaprezentowałam dane dotyczące deklarowanej wiedzy nauczycieli z perspektywy mikro- i mezosystemowej. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na to, że zdarza się, iż badani nauczyciele posiadają o swoich uczniach ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi wiedzę niepełną, a czasami nawet błędną, stosują podobne sposoby wspierania uczniów mimo ich zróżnicowanych potrzeb, a także, że najchętniej pozostawiają większość działań wspierających w gestii nauczycieli wspomagających, widząc swoją rolę przede wszystkim jako nauczycieli tzw. wiodących.

https://doi.org/10.19265/kp.2020.2.15.280
pdf (English)

Pobrania

Dane pobrania nie są jeszcze dostepne

Bibliografia

Bronfenbrenner, U. (1986). Ecology of the Family as a Context for Human Development: Research Perspectives. Developmental Psychology, 22, 727–728.
Zobacz w Google Scholar

Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development. Experiments by Nature and Design. Cambridge: Harvard University Press.
Zobacz w Google Scholar

Chrzanowska, I. (2018). Pedagogika specjalna. Od tradycji do współczesności [Special Education. From Tradition to the Present]. Kraków: Impuls.
Zobacz w Google Scholar

Cole, M., John-Steiner, V., Scribner, S. & Souberman, E. (eds.) (1978). L.S. Vygotsky. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press.
Zobacz w Google Scholar

Denek, K. (1998). O nowy kształt edukacji [For a New Shape of Education]. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne “Akapit”.
Zobacz w Google Scholar

Domagała-Zyśk, E., Knopik, T. & Oszwa, U. (2018). Znaczenie diagnozy funkcjonalnej w edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi [The Importance of Functional Diagnosis in the Education of Students with Special Educational Needs]. Roczniki Pedagogiczne, 10(46), 77–90. DOI: http://dx.doi.org/10.18290/ rped.2018.10.3-5.
Zobacz w Google Scholar

Dudzikowa, M. (ed.) (1996). Nauczyciel – uczeń. Między przemocą a dialogiem: obszary napięć i typy interakcji [Teacher – Pupil. Between Violence and Dialogue: Areas of Tension and Types of Interaction]. Kraków: Impuls.
Zobacz w Google Scholar

Duraj-Nowakowa, K. (2000). Systemologiczne inspiracje pedeutologii [Systemological Inspirations of Pedeutology]. Kraków: Impuls.
Zobacz w Google Scholar

Dylak, S. (1995). Wizualizacja w kształceniu nauczycieli [Visualisation in Teacher Education]. Poznań: Wydawnictwo UAM.
Zobacz w Google Scholar

Goldstein, L. (2008). Teaching the Standards is Developmentally Appropriate Practice: Strategies for Incorporating the Sociopolitical Dimension of DAP in Early Childhood Teaching. Early Childhood Journal, 36(3), 253–260. DOI: 10.1007/ s10648-008-9079-2.
Zobacz w Google Scholar

Knap-Stefaniuk, A. (2017). Wyzwania we współczesnej edukacji – znaczenie wiedzy z zakresu psychologii rozwojowej, nowe role nauczyciela i kształcenie dorosłych [Challenges in Contemporary Education – the Importance of Knowledge of Developmental Psychology, New Teacher Roles and Adult Education]. KNUV, 2(55), 197–213.
Zobacz w Google Scholar

Konarzewski, K. (ed.) (1998). Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela [Art of Teaching. The Pedagogue’s Activities]. Warszawa: PWN.
Zobacz w Google Scholar

Konecki, K.T. (2000). Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana [Studies in Qualitative Research Methodology. Theory Consolidated]. Warszawa: PWN.
Zobacz w Google Scholar

Kwiatkowska, H. & Lewowicki, T. (eds.) (1997). Źródła inspiracji współczesnej edukacji nauczycielskiej [Sources of Inspiration for Contemporary Teacher Education]. Warszawa: Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP–Polskie Towarzystwo Pedagogiczne.
Zobacz w Google Scholar

Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018. Kształcenie osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi [Small Statistical Yearbook of Poland 2018. Education of People with Special Educational Needs]. Warszawa: GUS.
Zobacz w Google Scholar

Okoń, W. (1999). Wszystko o wychowaniu [All About Upbringing]. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie “Żak”.
Zobacz w Google Scholar

Olechowska, A. (2016). Specjalne potrzeby edukacyjne [Special Educational Needs]. Warszawa: PWN.
Zobacz w Google Scholar

Reforma systemu kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi [Reform of the Education System for Pupils with Special Educational Needs] (1998). Warszawa: Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu.
Zobacz w Google Scholar

Szumski, G. (2019). Osiągnięcia szkolne – jakie uwarunkowania? [School Achievements – What Conditions Them?]. In: I. Chrzanowska & G. Szumski (eds.), Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole [Inclusive Education in Kindergarten and School] (pp. 72–77). Warszawa: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji.
Zobacz w Google Scholar

Żukowska, Z. (1993). Nauczyciel: człowiek – pedagog – specjalista [Teacher: Person – Educator – Specialist]. Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne, 4, 110–114.
Zobacz w Google Scholar

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.