Pedagog specjalny jako refleksyjny praktyk i innowator w kontekście aktualnych wyzwań cywilizacyjnych, kształcenia akademickiego oraz pracy pedagogicznej
pdf

Słowa kluczowe

refleksyjny praktyk
innowator
nauczyciel
pedagog specjalny
mechanizmy zmiany
kształcenie akademickie
praca dyplomowa/magisterska

Jak cytować

BARAN, J.; DYDUCH, E. Pedagog specjalny jako refleksyjny praktyk i innowator w kontekście aktualnych wyzwań cywilizacyjnych, kształcenia akademickiego oraz pracy pedagogicznej. Konteksty Pedagogiczne, v. 2, n. 17, p. 11-25, 29 grudz. 2021.

Abstrakt

W opracowaniu przedstawiono rozważania dotyczące stawania się refleksyjnym praktykiem i innowatorem przez pedagogów specjalnych w kontekście przemian współczesnego świata. W odwołaniu do literatury przedmiotu uznano te kompetencje za ważne w przygotowaniu do zawodu oraz codziennej pracy każdego nauczyciela, w tym pedagoga specjalnego, a jednocześnie za niewystarczająco widoczne w realizowanych działaniach kształcenia akademickiego oraz praktyki. Tekst rozdzielono śródtytułami. Najpierw omówiono kwestie niespodziewanych wyzwań i dynamicznych zmian, które napotkała edukacja na przełomie drugiej i trzeciej dekady XXI wieku, głównie wynikające z pandemii COVID-19. Następnie zwrócono uwagę na zmieniające się potrzeby, ale także słabości kształcenia pedagogów specjalnych oraz możliwości realizowania profesji pedagoga specjalnego w dobie przemian systemu edukacji. W prezentowanych rozważaniach uwzględniono aktualny kontekst, w odwołaniu do mechanizmów zmian zachodzących w XXI wieku, skupionych wokół zagadnień technologicznych, politycznych oraz kulturowych. Za ważną część kształtowania kompetencji refleksyjnego praktyka i innowatora uznano uczestniczenie w seminarium i przygotowanie pracy dyplomowej, w powiązaniu z aktywnością studentów w ramach realizowanego planu studiów na wcześniejszych latach. Nabywane tą drogą doświadczenia winny pozwolić na zdobywanie umiejętności potrzebnych do wykonywania codziennej pracy nauczyciela opartej na wiedzy, badaniach naukowych i diagnozie zespołu uczniowskiego (evidence-based practice). Jednocześnie krytycznie oceniono w tym względzie aktualny stan. W ramach konkluzji sformułowano wniosek o zjawisku niedowartościowania potrzeby i podejmowanych działań w zakresie kształtowania refleksyjności i innowacyjności w edukacji akademickiej przyszłych pedagogów specjalnych oraz doskonalenia tych kompetencji u czynnych profesjonalistów. Postuluje się więc podjęcie namysłu nad dokonaniem w tym zakresie zmian.

https://doi.org/10.19265/kp.2021.2.17.316
pdf

Pobrania

Dane pobrania nie są jeszcze dostepne

Bibliografia

Banach, C. (2004). Nauczyciel. W: J. Pilch (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 3 (s. 548–553). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Zobacz w Google Scholar

Chrzanowska, I. i Szumski, G. (2019). Kompetencje zawodowe – jakie wyzwania? W: I. Chrzanowska, G. Szumski (red.), Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole (s. 54–61). Warszawa: Wydawnictwo Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji.
Zobacz w Google Scholar

Czerepaniak-Walczak, M. (1997). Aspekty i źródła profesjonalnej refleksji nauczyciela. Toruń–Poznań: Wydawnictwo Edytor.
Zobacz w Google Scholar

Czerwińska, K. (2017). Refleksyjność w pracy dydaktycznej z uczniem z niepełno¬sprawnością wzroku – wybrane aspekty teoretyczne. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, XXXVI(2), 59–73. DOI: 10.17951/lrp. 2017.36.2.59.
Zobacz w Google Scholar

Gajdzica, Z. (2019). Zasady organizacji kształcenia w edukacjach inkluzyjnych uczniów z niepełnosprawnością. Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 33, 26–39.
Zobacz w Google Scholar

Gaś, Z.B. (2001). Doskonalący się nauczyciel. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Zobacz w Google Scholar

Kosakowski, C. (2003). Węzłowe problemy pedagogiki specjalnej. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”.
Zobacz w Google Scholar

Kuźma, J. (2005). Postęp, nowatorstwo i innowacje w procesie pedagogicznym. W: J. Pilch (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 4 (s. 749–755). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Zobacz w Google Scholar

MNiSW (2019a). Rozporządzenie MNiSW w sprawie standardu kształcenia przygoto¬wującego do wykonywania zawodu nauczyciela. Standard kształcenia przygotowują¬cego do wykonywania zawodu nauczyciela pedagoga specjalnego, nauczyciela logopedy i nauczyciela prowadzącego zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Dz.U., poz. 1450, Załącznik 3.
Zobacz w Google Scholar

MNiSW (2019b). OPI: niemal co dziesiąta praca dyplomowa może być plagiatem, https:// naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C78634%2Copi-niemal-co-dziesiata-praca-dyplomowa-moze-byc-plagiatem.html [dostęp: 4.05.2021].
Zobacz w Google Scholar

Paris, S.G. i Ayres, L.R. (1997). Stawanie się refleksyjnym uczniem i nauczycielem, tłum. M. Janowski i M. Micińska. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Zobacz w Google Scholar

Perkowska-Klejman, A. (2018). Refleksyjność w kontekście uczenia się. Poszukiwanie pojęć, modeli i metod. Przegląd literatury przedmiotu, https://www.researchgate.net/ publication/330168715_Refleksyjnosc_w_kontekscie_uczenia_sie_Poszukiwanie_ pojec_modeli_i_metod [dostęp: 25.04.2021].
Zobacz w Google Scholar

Półturzycki, J. (2003). Innowacja pedagogiczna. W: J. Pilch (red.), Encyklopedia peda¬gogiczna XXI wieku, t. 2 (s. 332–333). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Zobacz w Google Scholar

Ratuś, A. (2004). Nowatorstwo pedagogiczne. W: J. Pilch (red.), Encyklopedia pedago¬giczna XXI wieku, t. 3 (s. 703–708). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Zobacz w Google Scholar

Rock, M. L., Spooner, F., Nagro, S., Vasquez, E., Dunn, C., Leko, M., Luckner, J., Bausch, M., Donehower, C. i Jones, J.L. (2016). 21st Century Change Drivers: Considerations for Constructing Transformative Models of Special Education Teacher Development. Teacher Education and Special Education, 39(2), 98–120.
Zobacz w Google Scholar

Rose, D.H., Gravel, J.W. i Gordon, D.T. (2014). Universal Design for Learning. W: L. Florian (red.), Sage Handbook of Special Education (s. 475–489). Los Angeles– London–New Delhi–Singapore–Washington DC: Sage.
Zobacz w Google Scholar

Schön, D. (1987). The Reflective Practitioner. How Professionals Think in Action. New York: Basic Books.
Zobacz w Google Scholar

Sekułowicz, M. (2005). Nauczyciele szkolnictwa specjalnego wobec zagrożenia wypaleniem zawodowym. Analiza przypadków. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.
Zobacz w Google Scholar

Siemak-Tylikowska, A., Kwiatkowska, H. i Kwiatkowski, S.M. (red.). (1998). Edukacja nauczycielska w perspektywie wymagań zmieniającego się świata. Warszawa: Wydaw¬nictwo Akademickie „Żak”.
Zobacz w Google Scholar

Szempruch, J. (2012). Nauczyciel w warunkach zmiany społecznej i edukacyjnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Zobacz w Google Scholar

Szumski, G. (2019). Koncepcja edukacji włączającej. W: I. Chrzanowska i G. Szumski (red.), Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole (s. 14–25). Warszawa: Wydawnictwo Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji.
Zobacz w Google Scholar

Szymczak, J. (2009). Bycie (stawanie się) refleksyjnym nauczycielem. Perspektywa socjokulturowa. Forum Dydaktyczne, 5–6, 50–58.
Zobacz w Google Scholar

Szymczak, J. (2017). Typologia nauczycielskiej refleksji dotyczącej pracy z uczniami. Problemy Wczesnej Edukacji, 3(38), 50–60.
Zobacz w Google Scholar

Wojnar, I. i Kubin, J. (red.). (1998). Edukacja wobec wyzwań XXI wieku. Warszawa: Elipsa.
Zobacz w Google Scholar

Woronowicz, W. (2006). Refleksyjny praktyk. W: J. Pilch (red.), Encyklopedia peda¬gogiczna XXI wieku, t. 5 (s. 72–74). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Zobacz w Google Scholar

Zaorska, M. (2012). Rola i miejsce pedagoga specjalnego w kreowaniu działalności edukacyjno-terapeutycznej. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika XXVIII. Nauki Humanistyczno-Społeczne, 405, 13–23.
Zobacz w Google Scholar

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.