Poezja w kontekście wczesnej edukacji. Trzeba „świat przyłapać na inności” – wiersze Wisławy Szymborskiej w odbiorze pięciolatków
Konteksty Pedagogiczne nr 2(15)/2020
pdf

Słowa kluczowe

literatura dla dzieci
pedagogia poetycka
język poetycki

Jak cytować

CHĘCIŃSKA, U. Poezja w kontekście wczesnej edukacji. Trzeba „świat przyłapać na inności” – wiersze Wisławy Szymborskiej w odbiorze pięciolatków. Konteksty Pedagogiczne, v. 2, n. 15, p. 387–402, 30 grudz. 2020.

Abstrakt

Poezja stymuluje rozwój procesów poznawczych i w znaczący sposób wpływa na rozwój emocjonalny małego dziecka. Analiza i interpretacja utworów poetyckich odgrywa ważną rolę w opanowaniu poprawnego języka, kształtowaniu i rozwijaniu pamięci, rozwijaniu wyobraźni twórczej dziecka. W dzisiejszych czasach wydaje się konieczne sięganie do wysokoartystycznej poezji o głębokim poetyckim przesłaniu. Takie są wiersze Wisławy Szymborskiej, która uprawia swoistą pedagogię poetycką i zabawę w słowa. Odbiorcami poezji Szymborskiej były pięcioletnie dzieci, dla których wiersze stały się przedmiotem „wielkiej zabawy” i satysfakcji estetycznej. Autorka artykułu od lat prowadzi zajęcia z dziećmi oparte na wysokoartystycznych tekstach literackich Szymborskiej, Miłosza, Herberta, Kulmowej. Zdaniem autorki małe dziecko potrzebuje niekonwencjonalnych przeżyć i doznań, impulsów filozoficznych i wolnościowych – takich, jakie daje właśnie poezja Szymborskiej „Tylko język poetycki dzisiaj może zainteresować młodego użytkownika Facebooka” – mówiła w 2009 roku Caroll Ann Duffy, nadworna poetka brytyjskiej rodziny królewskiej. Niniejszy artykuł jest przyczynkiem do rozważań na temat roli poezji w kontekście wczesnej edukacji.

https://doi.org/10.19265/kp.2020.2.15.288
pdf

Pobrania

Dane pobrania nie są jeszcze dostepne

Bibliografia

Adamek, I. i Bałachowicz, J. (2019). Kompetencje kreatywne nauczyciela wczesnej edukacji. Kraków: Impuls.
Zobacz w Google Scholar

Balcerzan, E. (1974). Odbiorca w poezji dla dzieci. W: S. Żółkiewski, M. Hopfinger i K. Rudzińska (red.), Społeczne funkcje tekstów literackich i paraliterackich. Wrocław: Ossolineum.
Zobacz w Google Scholar

Balcerzan, E. (1989). Liryka Juliana Przybosia. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Zobacz w Google Scholar

Balbus, S. i Wojda, D. (1996). Radość czytania Szymborskiej. Wybór tekstów krytycznych. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Zobacz w Google Scholar

Baluch, A. (1987). Dziecko i świat przedstawiony, czyli tajemnice dziecięcej lektury. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Zobacz w Google Scholar

Baluch, A. (1998). Czyta, nie czyta… (o dziecku literackim). Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne.
Zobacz w Google Scholar

Baluch, A. (2005). Książka jest światem. Kraków: Universitas.
Zobacz w Google Scholar

Becker, K. (2020). Poezja to nowy pop, https://www.vogue.pl/a/poezja-to-nowy-pop [dostęp: 29.04.2020].
Zobacz w Google Scholar

Cassirer, E. (1998). Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, tłum. A. Staniewska. Warszawa: Czytelnik.
Zobacz w Google Scholar

Chęcińska, U. (red.) (2016). Dziecko i poezja w kontekście wczesnej edukacji. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Zobacz w Google Scholar

Cieślikowski, J. (1980). Antologia poezji dziecięcej. Wrocław–Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Ossolineum.
Zobacz w Google Scholar

Cieślikowski, J. (1985a). Literatura osobna. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Zobacz w Google Scholar

Cieślikowski, J. (1985b). Wielka zabawa. Folklor słowny. Wyobraźnia dziecka. Wiersze dla dzieci. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Wydawnictwo Ossolineum.
Zobacz w Google Scholar

Czukowski, K. (1962). Od dwóch do pięciu, tłum i oprac. W. Woroszylski. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Zobacz w Google Scholar

Eco, U. (1994). Dzieło otwarte. Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych, tłum. J. Gałuszka. Warszawa: Czytelnik.
Zobacz w Google Scholar

Grzeszkiewicz, B. (2010). Dziecko w kontekstach edukacyjnych. Szczecin: Wydawnictwo Volumina.
Zobacz w Google Scholar

Huizinga, J. (1985). Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury, tłum. M. Kurecka i W. Wirpsza. Warszawa: Czytelnik.
Zobacz w Google Scholar

Klus-Stańska, D. (2018). Paradygmaty dydaktyki. Myśleć teorią o praktyce. Warszawa: PWN.
Zobacz w Google Scholar

Korczak, J. (2012). Prawidła życia. Pedagogika dla młodzieży i dorosłych. Warszawa: Agencja Edytorka Ezop.
Zobacz w Google Scholar

Krasoń, K. (1999). Malowniczy most do poezji. Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne.
Zobacz w Google Scholar

Krasoń, K. (2005). Dziecięce odkrywanie tekstu literackiego. Kinestetyczne interpretacje liryki. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Zobacz w Google Scholar

Krasoń, K. (2014). Cielesność aktu tworzenia w teatrze ruchu. Integracja sztuki i edukacji w rozwoju i transgresji potencjału człowieka. Kraków: Universitas.
Zobacz w Google Scholar

Kuliczkowska, K. (1965). Literatura dla dzieci i młodzieży w latach 1864–1914. Zarys rozwoju. Materiały. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Zobacz w Google Scholar

Kuszak, K. (2014). Świat związków frazeologicznych w języku dziecka. Inspiracje teoretyczne – badania – implikacje praktyczne. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Zobacz w Google Scholar

Kwiatkowska, H. (1981). Przeżycie literackie a moralne postawy uczniów. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Zobacz w Google Scholar

Levinas, E. (1994). Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności, tłum. M. Kowalska. Kraków: Znak.
Zobacz w Google Scholar

Łupak, S. (2011). Poezja jako sms, https://wyborcza.pl/1,75410,10459698,SMS_jak_poezja.html [dostęp: 29.04.2020].
Zobacz w Google Scholar

Melosik, Z. (2013). Facebook i społeczne konstrukcje narcyzmu (o tożsamości zamkniętej w celi wizerunku). Studia Edukacyjne, 26, 99–117.
Zobacz w Google Scholar

Miłosz, C. (2004). Świadectwo poezji. Sześć wykładów o dotkliwościach naszego wieku. Kraków: Znak.
Zobacz w Google Scholar

Miodek, J. (2007). Słowo jest w człowieku. Poradnik językowy. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Zobacz w Google Scholar

Papuzińska, J. (1996). Dziecko w świecie emocji literackich. Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.
Zobacz w Google Scholar

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego, https://podstawaprogramowa.pl/ [dostęp: 29.04.2020].
Zobacz w Google Scholar

Przecławska, A. (1978). Literatura dla dzieci i młodzieży w procesie wychowania. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Zobacz w Google Scholar

Przyboś, U. i Przyboś, J. (1987). Wiersze i obrazki. Warszawa: Czytelnik.
Zobacz w Google Scholar

Słońska, I. (1963). Dziecko w poezji polskiej. Wybór wierszy. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Zobacz w Google Scholar

Schaffer, H.R. (2008). Psychologia dziecka, tłum. A. Wojciechowski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zobacz w Google Scholar

Szczepska-Pustkowska, M. (2011). Od filozofii dzieciństwa do dziecięcej filozofii życia. Kraków: Impuls.
Zobacz w Google Scholar

Szymborska, W. (2004). Wiersze wybrane. Kraków: Wydawnictwo a5.
Zobacz w Google Scholar

Szymborska, W. (2014). Kolaże. Kraków: Wydawnictwo MOCAK.
Zobacz w Google Scholar

Szymborska, W. (2018). Wybór poezji. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Zobacz w Google Scholar

Ungeheuer-Gołąb, A. (1999). Poezja dzieciństwa, czyli droga ku wrażliwości. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Zobacz w Google Scholar

Ungeheuer-Gołąb, A. (2007). Tekst poetycki w edukacji estetycznej dziecka. O metodzie ekspresywnego wykonania utworów poetyckich. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Zobacz w Google Scholar

Ungeheuer-Gołąb, A. (2009). Wzorce ruchowe utworów dla dzieci. O literaturze dziecięcej jako wędrówce, walce, tajemnicy, bezpiecznym miejscu i zabawie. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Zobacz w Google Scholar

Ungeheuer-Gołąb, A. (2011). Rozwój kontaktów małego dziecka z literaturą. Podręcznik. Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.
Zobacz w Google Scholar

Ungeheuer-Gołąb, A. i Chrobak, M. (red.) (2012). Noosfera literacka. Problemy wychowania i terapii poprzez literaturę dla dzieci. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Zobacz w Google Scholar

Uszyńska-Jarmoc, J. (2003). Twórcza aktywność dziecka. Teoria – rzeczywistość –perspektywy rozwoju. Białystok: Trans Humana.
Zobacz w Google Scholar

Zaczyński, W. (1990). Uczenie się przez przezywanie. Rzecz o teorii wielostronnego kształcenia. Warszawa: Żak.
Zobacz w Google Scholar

Żuchowska, W. (1992). Oswajanie ze sztuką słowa. Początki edukacji literackiej. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Zobacz w Google Scholar

Żurakowski, B. (1992). Literatura. Wartość. Dziecko. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Zobacz w Google Scholar

Żurakowski, B. (1999). W świecie poezji dla dzieci. Kraków: Impuls.
Zobacz w Google Scholar

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.